• Uit het BB archief: The Diaspora strikes back en hoe het verder ging

Gillion Vandalen

Gillion Grantsaan, Landgenoten, 1996 collectie kunstenaar

The Diaspora strikes back

(titel is ‘geleend’ uit Créolité and Creolization/ Documenta 11 platform 3)

Hedendaagse kunst in de BB tentoonstelling 

Creolisatie, hybride identiteiten en ultieme schoonheid

Zowel de Nederlandse taal, de Nederlandse jeugdcultuur als de Nederlandse beeldende kunsten ondervinden invloed van het Caribische gebied en de zwarte cultuur uit de Verenigde Staten. Zwarte en witte, Zuid- en Noord-Amerikaanse, Afrikaanse en Europese nationaliteiten en identiteiten lopen door elkaar heen in de dagelijkse wereld en ook in de kunstwereld. Zwarte cultuur is een deel van de Europese cultuur geworden. De Europese cultuur creoliseert al vanaf 1900.

Onder andere de Jazz heeft hier een enorme invloed op gehad. Denk maar aan Mondriaan.

Op de tentoonstelling Black is beautiful waren vele voorbeelden van vermenging te zien. Bijvoorbeeld in het werk van zwarte kunstenaars die zich ‘witte iconen’ toe-eigenen. Koningin Beatrix krijgt met een simpele ingreep een afrokapsel van Gillion Grantsaan (zie boven) en de Europese boskabouter wordt omgevormd tot een Surinaams bosgodje, een Bakru bij Remy Jungerman

Remy_BakruDet

Remy Jungerman, Bakru 2007

Kunstenaars als Iris Kensmil voegen daarnaast als eigentijdse historieschilders zwarte geschiedenis toe aan de Nederlandse beeldcultuur. Kensmil gebruikt daarbij een onmiskenbaar Afrikaans-Caribische kleurstelling, met veel geel, groen, rood en zwart.

iris Garvey

Iris Kensmil, Marcus Garvey, 2007/2008 collectie kunstenaar

Memorietafels horen bij de protestantse kerktraditie.

Kensmil stelde voor speciaal voor deze tentoonstelling in de Nieuwe kerk  12 tot 15 memorietafels te maken waarop belangrijke mensen uit de geschiedenis van de zwarte vrijheidsstrijd zouden staan. Ze wilde hiermee, via de Europese kerk en kunst traditie, de aandacht vestigen op zwarte historische figuren. De memorietafels werden rondom de titel van de tentoonstelling Black is beautiful gehangen.

Publiek

Publiek

Iris Kensmil in NK 1

foto Gert Jan van Rooij, Memorietafels Iris Kensmil. materiaal: olieverf en acryl op linnen op hout en lijst van boven naar beneden: Frantz Fanon 2007/8 Jomo Kenyatta 2007/8 W.E.B. Dubois2007/8 Patrice Lumumba 2007/2008. Het hout heeft Kensmil in Indonesië laten snijden.

Iris Kensmil NK 2

Foto Jan van Rooij Memorietafels Iris Kensmil : Marcus Garvey 2007/8 Frederick Douglass 2007/8 Maria Stewart 2007/8

Iris Kensmil NK 3

Foto Jan van Rooij. Memorietafel Iris Kensmil. Anton de Kom 2007/8 olieverf en acryl op handgesneden teakhout

Iris Kensmil NK 4

foto Jan van Rooij. Memorietafels Iris Kensmil: Sojourner Truth, 2007/8, Olaudah Equiano 2007/8, Ellen Kuzwayo 2007/8

Daarnaast waren er 3 oudere werken van Kensmil te zien:

Kensmil Play me ragga

Iris Kensmil, Play me ragga

En ook Natasja Kensmil was in de tentoonstelling te zien met een werk dat verwees naar de ingewikkelde relatie tussen haar en haar zuster Iris. Op de achtergrond is een Nederlands blauw / wit tegeltableau te zien met plantmotieven en een duistere mannelijk figuur. De vrouwen lijken Afrikaanse halskettingen te dragen, of zijn het zeventiende-eeuwse kragen? De kleding kan zowel Surinaams, als Afrikaans, als Nederlands zijn.

Natasja Kensmil jpg

Natasja Kensmil, untitled,1999 collectie Nederlandse Bank

‘Autochtone’ Nederlandse kunstenaars verwerken de nieuwe identiteiten die via media en uitgaans- en straatcultuur tot hen komen in harde uitvergrote realiteiten, waarin machtsvertoon van en soms afgunst op die spannende wereld van de ‘nieuwelingen’ een rol spelen.

Erik van Lieshout wil graag bij de zwarte scene horen en provoceert om een reactie op te roepen.

Charlotte Schleiffert vergroot de kracht van hiphop uit met nieuwe mythische en erotisch geladen zwarte figuren, uit bijvoorbeeld videoclips.

Charlotte SchleiffertBerend Strik versiert zijn erotische zwarte-vrouwenfantasieën met borduursels, hij maakt harde gladde foto’s zacht en aanraakbaar.

Berend Strik 1

Berend Strik, Yes Apples and Bones, 1997 collectie Nederlandse Bank

Elise Tak verzint zwarte acteurs voor haar schilderijen van fictieve films, het zijn voor haar onmisbare hoofdrolspelers.

0000021423_125 Elise Tak Black is beautiful exhibition

Eilse Tak, Thomas Kirby, 1992, coll Boymans van Beuningen

Ook is gekozen voor kunstenaars die vergelijkbaar zijn met de zwarte ‘diasporakunstenaars’, zoals Adi Martis ze noemt in zijn essay Double Black in de catalogus. Het gaat hier om witte kunstenaars die uit Zuid-Afrika naar Nederland zijn gekomen.

Dumas

Dumas detail

Marlene Dumas. detail Coloured Drawings, collectie Koninklijk instituut voor de tropen Amsterdam

In de werken van de ‘huidschilders’ Marlene Dumas en Ina van Zyl spelen zwart/ witrelaties een grote rol. De eerste kruipt in de huid van de moeder, het supermodel, de baby, de puber en het lustobject. Ze tast als het ware hun tere huid af, verdiept hun kwetsbaarheid, hun aanraakbaarheid, hun eigenheid maar ook hun herkenbaarheid. Zwarte mensen en schoonheid zijn daarbij hoofdthema’s.

Haar modellen zijn vaak mooi, maar ook triest, afstandelijk en sensitief.

Marlene Dumas

Ina van Zyl richt haar aandacht op details van het lichaam. Haar objecten worden terwijl ze schildert donkerder. Blanke handen en blanke borsten worden bruin. Bij voltooiing blijken blanke prinsessenvoeten bruin te zijn geworden. Van Zyl zegt dat bij haar alle mensen automatisch bruin worden. Iedereen wordt bruin in de zon van Afrika, is haar verklaring.

Ina van Zyl voeten

Ina van Zyl Cinderella, 2001. collectie Nederlandse Bank

Ook is de extreme Zuid-Afrikaanse geschiedenis, vooral de onmogelijkheid van zwart en wit om tot elkaar te komen, een thema in haar werk. Wit zoekt wel toenadering, maar die mislukt.

Van Zyl Rosie

Ina van Zyl, Rosie es Nuut 1994, collectie kunstenaar

Kortom, niets is meer wat het lijkt. We worden voortdurend op het verkeerde been gezet.

Esther Schreuder 2008 Literatuur Richard Powell, Black Art and culture in the 20the Century  1997; Flam – Deutch, Primitivism and twentieth- Century Art 2003 Documenta Kassel 2003

Research has been possible thanks to a contribution of de Mondriaan foundation, AFK and VSB fonds.

Hoe het verder ging met enkelen?

Marlene Dumas zal binnenkort overzicht krijgen in Stedelijk Museum en Tate Modern.

Remy Jungerman: Er is net een boek verschenen over het werk van Remy Jungerman : Titel Adding up to the West

Iris Kensmil werkt op het moment in Suriname bij de kunstenaar Marcel Pinas in Moengo en voegde recent een direluik met drie zwarte sterke vrouwen toe aan de eregalerij in het Amsterdam Museum.

http://hart.amsterdammuseum.nl/62426/en/out-of-history

Van haar was ook een prachtig werk in het Stedelijk Museum te zien, dat zij speciaal voor dit museum maakte. Het is helaas niet aangekocht.

iris_kensmil in SMA

Iris Kensmil SMA

All photos on this site are not intended for any commercial purpose. I have tried to trace all the rules and rights of all images. As far as I know, these images can be used in this way. If you ar a copyright holder and would like a piece of your work removed or the creditline changed then please do not hesitate to contact me.

contact: estherschreuderwebsite@gmail.com

Comments are closed.

%d bloggers like this: