img095

Wil je de dame ziek melden met wie ik dertig jaar geleden op een tafel gedanst heb?

Max Schreuder dans

Max Schreuder

Rotterdam 1932-1996 Amsterdam

kunstenaar – dichter – schrijver – vertaler

Vader van Esther (moeder: Johanna Fortuin) en Joachim  (moeder: Ruth Beuno de Mesquita) Schreuder

Drie koppen Max Schreuder

Midden jaren tachtig verhuist Max Schreuder naar een klein appartement in de Boris Pasternakstraat in de Venserpolder . Hij heeft zijn huis in het piepkleine en afgelegen dorpje Campanet op Mallorca moeten opzeggen, omdat hij geen aanspraak meer kan maken op de contraprestatie (Beeldende Kunstenaars Regeling). De regeling is opgedoekt. De voorgaande vijftien jaar heeft Max in Mallorca in alle rust kunnen leven en werken als kunstenaar, schrijver en vertaler. De kunstwerken verkocht hij aan het eind van het jaar aan de staat. Hiervoor komt hij een paar maanden per jaar naar Amsterdam, waar hij een atelier heeft op het Zuivelplein in Betondorp. Maar ook hier kan hij niet meer blijven en vandaar het nieuwe “avontuur’ in de Venserpolder.

Over de verhuizing schrijft Max aan zijn goede vriend, de schrijver en vertaler, Jean Schalekamp in Mallorca :

‘Ik woon aan de rand van de Venserpolder, in de buurt van de Bijlmer in een zogenaamde atelierwoning, op een hoek, vier hoog en met zeven ramen op het zuiden en het westen. …met uitzicht over de metro tot ver in de polders. Het station hiervan is recht tegenover mijn huis, zodat ik binnen zeven minuten in het harte van de stad kan zijn. Wie had ooit gedacht dat ik na Mallorca in zo’n rare flatwereld terecht zou komen. Ik noem het maar een Australian Nederzetting,…Maar het uitzicht bevalt me hier wel. Eindelijk kijk ik na jaren weer eens op de mensen neer, een soort familie-familie trots, die ik sinds mijn vertrek uit Rotterdam vergeten was. Wanneer ik op straat kom behoud ik deze indrukwekkende neerziende blik en vaak maken de mensen in de metro verschrikt plaats voor mij, omdat zij beseffen dat hier een hoogstaand persoon in hun aanwezigheid is. ….En zoals jij je gekko’s hebt, bezit ik nu twee salamanders, die Esther na haar verhuizing aan mij heeft overgedaan, twee kleine dinosauri, genaamd Sala en Mander. (deze vondst is van Nel)‘ (de kunstenares Nel Maritz, zijn vriendin E.S. )

???????????????????????????????

Biografie beginjaren

Maximiliaan Julius Schreuder is op 29 april 1932 geboren, in Rotterdam. Hij is de jongste van zes kinderen en één van een twee-eiige jongenstweeling. Cox Schreuder (zijn tweelingbroer) over hun tweeling zijn: ‘We waren totaal verschillend. Ik groot en houterig, hij kleiner en lenig. We waren wel allebei heel eigenwijs en tegendraads Als Max en ik ’s ochtends de deur uit gingen om naar school te gaan, ging ik rechtsom via mijn vrienden en hij linksom via zijn vrienden. Even later zaten we dan weer samen in dezelfde klas met dezelfde kleren aan in dezelfde bank.’

Max’ vader, Gerard Johannes Schreuder is leraar. Hij geeft les in biologie, natuurkunde en Engels aan de Mulo in Rotterdam West. Max’ moeder, Cornelia Johanna van Eck, is verpleegster geweest voor zij trouwt. Ze wonen in een hoog Rotterdams huis waar vader op het dak een extra ruimte voor de kinderen om te spelen en dieren houden, zoals onschuldige cavia’s en duiven, maar ook ringslangen en adders die in het bos gevangen werden.

Opa Max Schreuder sr. (de vader van Gerard Schreuder sr.)  is een man met vele kwaliteiten en interesses. Hij is huisschilder, bezit een tiental huizen in Rotterdam (en wordt huisjesmelker genoemd), heeft een juweliersbedrijf: Schreuder en Baksteen, en is medeoprichter van een Doofstomme instituut omdat een van zijn kinderen doofstom is.

Schreuder en BaksteenDaarnaast is opa Max sr. ook een van de voorgangers bij De vergadering van gelovigen. Deze ‘sekte’ was midden negentiende eeuw uit Engeland overgewaaid. Zijn zoon Gerard Schreuder sr.. volgt hem op in die functie.

Bijbelse lezingen M Schreuder srMaar Max Schreuder jr, wil hier niet mee te maken hebben, hij zal als enige van de zes kinderen van Gerard sr zich verzetten tegen het strenge geloof en er afstand van doen.

Max_0002

Max Schreuder jr.

Wel leert hij kerkorgel spelen.

Tweede Wereldoorlog en Rotterdam

Het gezin woonde aan de Bergsingel in Rotterdam toen de stad op 14 mei werd gebombardeerd.

Cox, de tweelingbroer van Max, herinnert zich dat het heel stil was, kort voordat het bombardement begon. Vader Schreuder stond in de deuropening te luisteren en de radio stond aan. Daarop werd verteld dat buiten de stad parachutisten waren neergedaald. Onder de hoge kastanjes van hun straat stonden militaire wagens opgesteld.  Cox: ‘’s nachts begon eerst geweervuur.’ Toen daarna het bombardement losbrak ging de familie schuilen. Alleen Max niet, volgens eigen zeggen. Hij vond het allemaal veel te spannend en ging naar het dak om naar de inslagen te kijken. Zijn broer Cox was vooral onder de indruk van de mannen in gestreepte pakken die door de straat liepen: de deuren van de gevangenis aan de Noordsingel waren namelijk opengezet. Een bizar gezicht.

De stad brandde nog dagen na. De jongens sliepen de nacht na het bombardement tussen hun ouders in, omdat zij de jongste waren (net 8 jaar). Vanuit het raam konden ze de brandende stad zien. De brand breidde zich uit. Vader Schreuder ging voortdurend op het dak kijken of de brandende papieren die door de lucht vlogen hun huis niet in vuur en vlam zouden zetten.

Bombardement Rotterdam

Later in de oorlog zou, niet ver van hun huis, een VI raket inslaan en ontploffen. Max verdween om te gaan kijken en kwam later aangeslagen terug. Wat hij gezien heeft vertelde hij maar voor een deel, vermoedt zijn tweelingbroer. Het moet een afschuwelijke ravage geweest zijn.

Vanuit hun hoge huis in Rotterdam konden ze ook het bombarderen van het Westen zien.

Het bombardement lijkt geen invloed te hebben gehad op Max verdere leven. Totdat er meer dan vijftig jaar later, in 1992, niet ver van zijn huis’in de Venserpolder, een vliegtuig neerstort op een flat in de Bijlmer. Het bombardement op Rotterdam komt terug in zijn herinnering en hij raakt er een tijd flink door uit het lood geslagen.

Na de Bijlmerramp

Na de Bijlmerramp, Max Schreuder

Jaren vijftig

In 1952 monstert Max aan als ladingklerk op de M.S. Artemis. De boot vaart naar en door het Caribische gebied en doet daarbij Trinidad, Curaçao en Venezuela aan. Maar Max is het grootste deel van de reis verschrikkelijk zeeziek.

Hij besluit de reis niet af te maken en keert terug naar Nederland. Tijdens deze reis begint hij te schrijven. Schriften vol, waarin hij ook tekent. Waarschijnlijk publiceert hij voor het eerst in 1956 in : Proefschrift. Hij is dan 24 jaar.

Proefschrift is een paar maanden eerder opgericht en neemt stelling tegen de experimentele beweging. Zij hebben zich te snel door de historie laten inpalmen vind de nieuwe lichting schrijvers. De experimentele beweging, die pas een paar jaar oud was, is volgens hen nu al verstard en leidt aan een overmaat, aan dogmatiek. Max leest een gedicht eigen werk voor.

Max Schreuder ProefschriftIn 1959 leert hij de 22 jarige studente Johanna Fortuin kennen, ze trouwen en op 25 januari 1960 wordt hun dochter Esther geboren. Op diezelfde dag wordt Cornelia Johanna Schreuder, de moeder van Max, begraven. Max gaat niet naar haar begrafenis, omdat hij bij de geboorte van zijn dochter wil zijn.

Jaren zestig

Privéleven: Het huwelijk tussen Max en Johanna duurde ongeveer drie jaar. Johanna kwam tijdens hun vakantie in 1963, een andere man tegen en vertrok met medeneming van hun dochter. Ze trouwt later in Berlijn met Albert Bouwmeester, Max’ beste vriend. Na eerst een jaar in Duitsland te wonen verhuist ze, in 1964, met Esther en Albert naar Antwerpen. Max volgde hen naar die stad, waar, in die jaren, veel Amsterdamse schrijvers, als Remco Campert wonen. In 1966 komt Max Ruth Bueno de Mesquita tegen. Een jaar later gaan ze samenwonen en in oktober 1970 wordt hun zoon, Joachim, geboren.

Werk: Begin jaren zestig is Max zich geheel op het schrijven gaan toeleggen. In 1961 komt hij als corrector van het Vrije Volk in dienst bij de Arbeiderspers. In 1964 gaat hij voor het blad Ratio, werken waar ook Simon Vinkenoog, Peter Vos en Henk Hofland in publiceren. Daarnaast krijgt hij diverse grotere en kleinere vertaalopdrachten. Hij publiceert hij verhalen in onder andere het Vrije Volk. En heeft een toneelstuk op stapel staan. In 1967 debuteert hij met Here zegen deze spijze bij uitgeverij Meulenhoff. De recensies zijn gemengd kritisch (zie verderop).

Het Colorarium van SantosJaren zeventig

Max leeft in deze tijd van vertalingen en publicaties en krijgt een schrijverstoelage van 4.000 gulden. Niet lang hierna reist hij, met zijn gezin, naar Mallorca, waar zijn vriend, de schrijver Jean Schalekamp, woont. Hij besluit te blijven. In eerste instantie strijkt hij, met Ruth en Joachim,  in het pittoreske kunstenaars dorp Deia neer. Daar wonen op dat moment een aantal internationale schrijvers en schilders. Hij neemt in deze periode het besluit om naast het schrijven ook beeldend kunstenaar te worden. Het kunstenaarschap blijkt een enorme bevrijding voor hem te zijn. Opeens is hij los van alle taalregels en wetten, waar hij voortdurend mee te maken had als corrector, vertaler en schrijver.

In 1972 maakt hij voor het eerst aanspraak op de speciale regeling die er voor kunstenaars is in Nederland. De BKR (Beeldende Kunstenaars Regeling) of ook wel contraprestatie genoemd.  Het zijn vooral aquarellen die van hem gekocht worden. Ze dragen de titels: Waiting,  Hunting GameGreat Pretender, Six leggs, Fant en Primitive live. Hij signeert ze met de naam Pilawski. Waarschijnlijk omdat hij een grote bewonderaar is van Kandinsky.

Hij schrijft zich in Campanet, een piepklein dorp midden op het eiland Mallorca, in als pintor: schilder. Tot 1983 verkoopt hij jaarlijks een aantal werken aan de BKR. Minstens 75 werken komen op die manier in ‘staatsbezit’ en worden over verschillende gebouwen verspreid.

————————————————————————————————————————————————————————————
Wordt vervolgd …..

Binnenkort meer over en van Max Schreuder.

Max ingezonden brief kunst

Hieronder enkele voorbeelden van zijn werk door de jaren heen en een paar foto’s.

Max Schreuder

DSC_4550 behangboek DSC_4550 Max Schreuder behangboek

DSC_4547 Max Schreuder behangboekMax 4

Goede vriend alcohol

Max Schreuder Bar

Max 5Max Schreuder de geest uit de fles

Ritmische composities

Max 6

Ritmische compositie Max Schreuder 3 Ritmische compositie Max Schreuder 2

ritmische compositie Max Schreuder 4 ingelijst ritmische compositie Max Schreuder 5

ritmische compositie Max Schreuder 6Ritmische compositie Max Schreuder 7

Max Schreuder in collectie Gerard Schreuder

Max Schreuder van Nel Maritz

 

DSC_4822 Max Schreuder

Max 11

Goedemiddag, meneer Descartes!
Ik denk dat ik besta,
dus piept een tafelpoot, een la
betast mijn knie en verder
rijden auto’s door mijn oren.
Buiten gaan mensen
niet te volgen wegen,
vliegen veranderen van kamer,
salamanders tussen glazen
tonen prehistorisch welbehagen.
Ik denk dat ik besta,
dus produceer ik taal en tekens
en wie zal zeggen waar het eind is
Van al dat zinvolle geregel?

Mallorca

Max Schreuder op Mallorca

Cover Here zege Max 14

Max Schreuder recensie telegraaf

 

Max Schreuder over zijn werk: ‘Eerlijk gezegd houdt het me nooit erg bezig wat mijn werk voorstelt. Het gaat mij meer om compositie en ‘sfeer‘.’

Maud Cossaar (1967) over Max Schreuder; ‘Hij schept helderheden, schoonheid soms van een uiterst transparante aard. Kortom: hij schept.’

Max 1 Max 2 Max 3 Max 9 Max 10Max door Nel Maritz mogelijk_0002Overleden denneboom Max en Nel

 

“Daar” is bedacht

door wie er was

Zo zijn deze woorden,

als je hen leest,

ver van mij af

in het duister van je ogen

zolang ik hier ben

om daar te zijn

waar jij niet was  (Max Schreuder)

Ik mis de dingen Max Schreuder

——————————————————————————–

Max Schreuder was ook vertaler. Hieronder enkele titels

Dr Jekyll en mr Hyde en andere verhalen Robert Louis Stevenson ; vert. Max Schreuder in 1977 en 1988 Spectrum, Island stories, RL Stevenson (?) Schaakspel in Rio. Nick Carter  1975 Heren en knechten  Cordwainer Smith,  vertaling Max Schreuder Meulenhoff 1965 Dante’s hel   LeRoy Jones;  vertaling Max Schreuder Meulenhoff 1968 Dante’s hel, Imanu Amiri Baraka Meulenhoff/ Bezige bij (??) 1968 Creativiteit en conformisme, Clark Moustakas, vertaling Max Schreuder Lemniscaat 1971 Russiese essef  Evert Maliangkay; vertaling Max Schreuder Bakker 1970 De Rooms katholieke kerk en nazi Duitsland door Guenter Lewy; vertaling Max Schreuder Polak en Van Gennep 1964 Christelijke Democratie in West-Europa, M. Fogarty (2dl) vertaling Max Schreuder De Boer/Paul Brand Het Amerikaanse Presidentschap, Prof Rossiter, vertaling Max Schreuder De Boer uitg. De geest in de fles en andere griezelverhalen, Robert Louis Stevenson; vertaling Max Schreuder Meulenhoff 1966 Meesters der Amerikaanse vertelkunst Dola de Jong; et al vertaling Max Schreuder Meulenhoff 1968  (?)

Vertalingen uit het Duits en Frans voor het literaire tijdschrift Randstad. En detectives bij diverse uitgeverijen. (o.a. Born, Spectrum, arbeiderspers)

Contact: estherschreuderwebsite@gmail.com

%d bloggers like this: