Warme herinnering aan een bijzondere conferentie (1): Other Views: Art History in (South) Africa and the Global South

Savah Johannesburg conference 2011
Johannesburg Art Gallery / Other views Savah conference Johannesburg 2011

Steeds vaker komen nu uitnodigingen binnen voor conferenties en bijeenkomsten die digitaal gehouden worden. Recent nog het KNAW op 2 juni Utopie of dystopie en 4 juni Tijd, werk, verbeelding. Je kunt dan deelnemen achter je eigen computer. Soms kun je ook vragen stellen. Maar…. wat je hierbij natuurlijk mist zijn de casual gesprekjes tijdens de koffiepauzes, lunches en het afscheidsdiner. Juist daar leer je nieuwe mensen kennen en kun je verder praten over de presentaties. Ik heb er heel wat nieuwe bekenden en zelfs vrienden aan overgehouden.

Wits  Johannesburg Erica de Greef
Wits Johannesburg Erica de Greef januari 2011

Hoe zal dat in de toekomst gaan? Hieronder een van de grote internationale conferenties waar ik warme herinneringen aan bewaar. Het is de eerste van een kleine serie conferentie herinneringen.

Herinnering 1

Other views: Art History and the Global South 2011 Johannesburg

Other Views: Art History in (South) Africa and the Global South 2011 Johannesburg

In de Call for papers:

AVAH South African Visual Arts Historians, in association with the International
Committee of the History of Art (CIHA), addresses in this colloquium concerns about
the unequal distribution of resources around the globe and challenges from
postcolonial societies to the older methods and concepts of Western art history. These
challenges have relevance in South Africa, Africa and the Global South, which in this context
is a cultural construct rather than a geographic term. It refers to communities and artistic
production, throughout history and across nations, which, within the dominant narratives of
Western art, have been ignored, marginalised, displaced and appropriated.
A principal focus of the colloquium is how the study of art from the African continent is
often impeded by a totalising notion of an undifferentiated ‘Africa’. But the colloquium is not
confined to African art; such totalising notions also pertain to other countries and regions in
the Global South. The importance of the colloquium is that it is positioned in Africa. The aim
is to shift the centre of discourse and challenge received systems of thought, which are still
largely positioned within Western-centred logic. The desired outcome is to complicate the
history of art and the relationship between histories in the Global South and the ‘North’ or
‘West’.

Locatie: University of the Witwatersrand Johannesburg 12-15 January 2011. Conferentie hotel: Lamunu superhip in Braamfontein. Het was zelfs zo hip dat er geen telefoons waren op de kamer. Iedereen had toch een mobiel, was de gedachte hierachter. Dit gaf de organisatie van de conferentie heel wat hoofdbrekers.

Conference Other views Art History in (South) Africa and the Global South
Conference Other views Art History in (South) Africa and the Global South, Federico Freschi

Het ambitieuze doel van de conferentie was een andere blik op de kunstgeschiedenis in (Zuid-)Afrika en de landen in het zuidelijk halfrond van de wereld. De organisatoren wilden niet-westerse landen aansporen de westerse manier van denken over kunst ter discussie te stellen, en van nieuwe visies te voorzien. Want tot nu toe wordt er vooral nog met een westerse blik onderzoek gedaan naar kunst uit de rest van de wereld.

Ondanks dit uitgangspunt bleek dat de meeste wetenschappers op de bijeenkomsten westers geschoold waren. Enkele belangrijke Afrikaans schrijvers, kunstenaars en denkers, zoals filosoof-politicoloog Achille Mbembe, kunsthistoricus en kunstenaar Olu Oguibe, kunstenaar-curator Thembinkosi Goniwe, gaven geen ‘acte de presence’. Er zou een boycot zijn, werd in de wandelgangen gefluisterd, maar de precieze reden bleef voor mij onduidelijk.

Bezoek Johannesburg Art Gallery (op de foto o.a. Mary Sibande)

Wél aanwezig waren specialisten uit Zuid-Amerika, India, Jamaica, Australië, de VS, Europa, Nieuw -Zeeland en Afrika, waaronder veel uit het gastland Zuid-Afrika. Ik was de enige persoon uit Nederland en omstreken op een enkele Duitse wetenschapper na. En verschillende bekende Zuid-Afrikaanse kunstenaars waren aanwezig, zoals de toen nog relatief onbekende Mary Sibande en nestor David Koloane. Ondanks de tekortkomingen van dit colloquium en de boycot van grote namen waar ik nieuwsgierig naar was, was het voor mij toch een enorme eye-opener.

Zie voor meer over Peju Layiwola: http://benin1897.com/publications.php

Regelmatig werd er stevig gediscussieerd over in ‘Het Zuiden’ heersende ongenoegens ten aanzien van ‘Het Noorden’. zoals het gebruik van de begrippen ‘primitivisme’ en ‘primitief’. Met de eerste term worden meestal westerse of blanke kunstenaars aangeduid die in een bepaalde traditie werken, met de tweede term niet westerse of zwarte kunstenaars, die in dezelfde traditie werken. Ook aan de orde kwamen de jetset biënnales, de kunstmarkt die om bepaalde kunst vraagt, begrippen als ‘Africaness’ en ‘post-Africaness’, westerse curatoren die shoppen naar interessante kunstenaars in ‘het zuiden’, en het gebrek aan zwarte schrijvers over kunst. Interessant was ook de weerstand die enkele Noord-Amerikaanse wetenschappers opriepen bij enkele Zuid-Afrikanen aanwezigen als de situatie in hun landen op het gebied van racisme en strijd vergeleken werd.

Sommige overeenkomsten kwamen bovendrijven tussen de landen van ‘Het Zuiden’. Zoals de grote invloed van Pablo Picasso op kunstenaars. Hij bleek een terugkerend onderwerp te zijn. Zijn gebruik van niet westerse vormen deed kunstenaars in de rest van de wereld terugkeren naar hun eigen ‘roots’. Het is een waarschijnlijk door Picasso onbedoelde dialoog tussen kunstenaars geworden.

Een andere verrassing bleken de foto’s van de Zuid Afrikaan Billy Monk van Kaapstads nachtleven in de jaren zestig. De scènes doen denken aan het werk van de Amerikaanse fotografe Nan Goldin.

zie https://www.theguardian.com/artanddesign/gallery/2012/jan/31/nightclub-photos-billy-monk-in-pictures

Maar het echte doel van de conferentie, de westerse kunstgeschiedschrijving uitdagen, werd naar mijn mening niet echt gehaald. Mogelijk hadden de prominente afwezigen deze bui al voelen hangen. Desalniettemin was het voor mij buitengewoon interessant en deed ik nieuwe bekenden en vrienden op.

Meer foto’s

Zie voor meer achtergrond info o.a. https://southernperspectives.net/category/field/art-history

Ik hoop dat het in de toekomst weer mogelijk is om mensen met een gedeelde interesse uit alle windstreken op deze manier te ontmoeten en om als een spons nieuwe informatie op te doen. Dat laatste kan natuurlijk wel gedeeltelijk online.

About me

In 2008 I was guest curator of the exhibition Black is beautiful. Rubens to Dumas. Important advisors: Elizabeth McGrath (Rubens and colleagues, Warburg institute Image of the Black in Western Art collection), Carl Haarnack (slavery in books), Elmer Kolfin (slavery in prints and paintings) en Adi Martis (contemporary art). Gary Schwartz made his research for The Image of the Black in Western Art available to me.

Black beautiful Rubens to Dumas cover
Black beautiful Rubens to Dumas cover

In 2012 my Anniversary book: 100 years Schiller 1912-2012 was published. Initiative, idea, text and editing (ES). Design and photography Monica Schokkenbroek.

Schiller in Parool boekje 26-11-2012 Paul Arnoldussen
Schiller in Parool boekje 26-11-2012 Paul Arnoldussen

In 2013 my book Cobra aan de grachtCobra on the Canal was published by Samsara publications.

In 2014 my essay ‘Painted Blacks and Radical Imagery in the Netherlands (1900-1940)’ was published in The Image of the Black in Western Art Volume V (I). (ed. David Bindman, Henry Louis Gates jr.)

In 2017 I published a book about the black servants at the Court of the Royal Van Oranje family. More than a thousand documents have been found about their lives. (only in Dutch)

Cupido en Sideron Cover 30-8-2017

All photos on this site are not intended for any commercial purpose. I have tried to trace all the rules and rights of all images. As far as I know, these images can be used in this way. If you ar a copyright holder and would like a piece of your work removed or the creditline changed then please do not hesitate to contact me. 

estherschreuderwebsite@gmail.com

2 Comments

  1. Hoi Esther, heb jij enig idee of er ooit nog een filmpje is gemaakt van alle verhalen op de nazatendag van Cupido? Ik heb er niets van gelezen of van meegekregen. Lijkt mij wel boeiend om de ervaringen van de andere nazaten te luisteren. Gr Alma

    Op di 26 mei 2020 14:16 schreef Esther Schreuder :

    > esther schreuder posted: ” Steeds vaker komen nu uitnodigingen binnen voor > conferenties en bijeenkomsten die digitaal gehouden worden. Recent nog het > KNAW op 2 juni Utopie of dystopie en 4 juni Tijd, werk, verbeelding. Je > kunt dan deelnemen achter je eigen computer. Soms kun” >

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Change )

Google photo

You are commenting using your Google account. Log Out /  Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Change )

Connecting to %s