Toen we nog naar tentoonstellingen in Parijs konden: Centre Pompidou 1 Dora Maar en 2 De Modernen gefascineerd door de prehistorie

Soms ga je voor een tentoonstelling die je wil zien naar een Museum en kom je enthousiast naar buiten over een tentoonstelling waar je eigenlijk helemaal niet heen wilden. Het is me meermaals overkomen.

Zo ook ongeveer een jaar geleden in Parijs. Daar wilde ik perse de tentoonstelling over Dora Maar zien in Centre Pompidou. Het viel me enigszins tegen. Haar werken spraken me niet echt aan. Geef mij maar Hannah Hoch of Lee Miller. Of …. natuurlijk Man Ray. Hierna, kon je doorlopen naar de tentoonstelling Préhistoire une énigme moderne. Ik had eerlijk gezegd niet echt een idee waar dit over ging, maar liep toch door. Je weet maar nooit. Blij dat ik dat gedaan heb. Het bleek aan de enen kant een ‘beleving’ te zijn voor jong en oud en aan de andere kant een tentoonstelling met een gedegen en verrassende kunsthistorische inhoud: de fascinatie en toe-eigening van kunstenaars, vooral de Modernen, van het mysterie van ‘De prehistorie’.

Maar eerst waar ik voor kwam: Dora Maar. De tentoonstelling, die hierna doorreisde naar Tate Modern in Londen, past in de huidige hernieuwde belangstelling voor vrouwelijke kunstenaars. Bij Dora Maar denken de meeste mensen nu vooral aan Picasso’s huilende vrouw. Maar was een van zijn minnaressen én zijn muze, én zijn model. Maar Maar was meer. Ze was destijds, in de jaren dertig van de vorige eeuw, een bekende surrealistische fotografe en vervolgde haar carrière met het maken van schilderijen. De tentoonstellingsmakers wilden al deze aspecten, waaronder ook haar werk in de modewereld, laten zien. De makers (in het Frans):

  • Centre Pompidou Dora Maar
  • Centre Pompidou Dora Maar
  • Centre Pompidou Dora Maar

Na deze klassiek opgezette tentoonstelling volgde de verrassing.

Préhistoire une énigme moderne

(Prehistorie een modern raadsel)

Samenvatting en introductie van de tentoonstelling

Op welke manier ontstaat de notie van prehistorie en hoe verhoudt dit zich tot moderne verwachtingen? Via welke kanalen traden kunstenaars binnen in deze nieuwe percepties op de wereld? Wat zijn de concepten, speculaties, ontdekkingen, dromen, angsten en verlangens die in hun werk worden weerspiegeld. Onze visie op de prehistorie is die van het begin van de tijd en altijd met gaten en fragmentarisch.

Moderne kunstenaars hebben deze begrippen van prehistorie aangepast en de moderne kunst is aangepast door de nieuwe percepties op de prehistorie. Gefascineerd door de sporen die dateren uit mistige tijden van heel lang geleden, hebben grote kunstenaars deze sporen een betekenis gegeven.

In de tentoonstelling o.a.: Robert Delaunay, Barbara Hepworth, Jacques Lipchitz, Willi Baumeister, Jean Arp, Ives Klein, Joaquin Torres-Garcia, Alberto Giacometti, Louise Bourgeois, Richard Long, Wassily Kandinsky, Joseph Beuys, Christian Dotremont, Brassai, Miro, Klee, Buster Keaton en meer.

Onderdelen van de tentoonstelling waren bijvoorbeeld Mens en dier.

Moderne kunstenaars werden vooral geïnspireerd door vrouwen en dieren uit het Paleolithische tijdperk. De vreemde kleine fragile objecten uit dit tijdperk intrigeerden door hun ‘anders zijn’ en voedde hun verbeelding. Door de vrouwen Venus te noemen werden ze in de westerse canon van erotische verbeeldingen geplaatst.

Houdingen en werktuigen

Het identificeren en in kaart brengen van de technische en artistieke ontwikkelingen in de prehistorie vereist het herkennen van opzettelijk aangebrachte tekens op stenen. Om de overgang van natuur naar techniek en weer naar kunst te begrijpen, is het begrijpen wat de menselijke soort is.

De grot en de holbewoner

De grot is de Prehistorische ruimte bij uitstek. Deze werd versterkt door de mythe van de ‘caveman’: holbewoner.

Te zien was onder andere de film van Buster Keaton: The Stone Age

De tentoonstelling was zorgvuldig ingericht en spannend vormgegeven.

En hierbij nog een aantal voorbeelden van de talloze werken die er te zien waren. Zaal na zaal na zaal. Er kwam geen einde aan.

Wel jammer is dat ze alleen naar kunstenaars uit de VS en Europa hebben gekeken. In Zuidelijk Afrika is dit onderwerp nog nadrukkelijker aanwezig bij een aantal hedendaagse en moderne kunstenaars. Dat is niet verwonderlijk. Daar zijn de vroegste kunstwerken van mensen en de eerste menselijke voetstap gevonden.

About me

In 2008 I was guest curator of the exhibition Black is beautiful. Rubens to Dumas. Important advisors: Elizabeth McGrath (Rubens and colleagues, Warburg institute Image of the Black in Western Art collection), Carl Haarnack (slavery in books), Elmer Kolfin (slavery in prints and paintings) en Adi Martis (contemporary art). Gary Schwartz made his research for The Image of the Black in Western Art available to me.

Black beautiful Rubens to Dumas cover
Black beautiful Rubens to Dumas cover

In 2014 my essay ‘Painted Blacks and Radical Imagery in the Netherlands (1900-1940)’ was published in The Image of the Black in Western Art Volume V (I). (ed. David Bindman, Henry Louis Gates jr.)

In 2017 I published a book about the black servants at the Court of the Royal Van Oranje family. More than a thousand documents have been found about their lives. (only in Dutch)

Cupido en Sideron Cover 30-8-2017

All photos on this site are not intended for any commercial purpose. I have tried to trace all the rules and rights of all images. As far as I know, these images can be used in this way. If you ar a copyright holder and would like a piece of your work removed or the creditline changed then please do not hesitate to contact me. 

estherschreuderwebsite@gmail.com

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Change )

Google photo

You are commenting using your Google account. Log Out /  Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Change )

Connecting to %s