2020: Grote verbouwing in Hotel Schiller op het Rembrandtplein. Het boekje over Schiller is inmiddels jaren uitverkocht.

Sloop en werkzaamheden heersen bij Hotel Schiller op het Rembrandtplein. Gisteren liep ik weer langs en was nieuwsgierig naar de stand van zaken. Want niet lang geleden is het authentieke interieur weggehaald en zijn de vele schilderijen van Frits Schiller, een van de oprichters en eigenaren van het hotel ergens opgeslagen (waar?). Wat velen niet weten is dat hotelier Frits Schiller een niet onverdienstelijk kunstenaar (opleiding Rijksakademie) was. Hieronder foto’s van het oude interieur dat nu niet meer bestaat. 

Brasserie Schiller december 2011 foto Esther Schreuder
Brasserie Schiller december 2011 foto Esther Schreuder
1928 Algemeen Handelsblad Cor Ruys Frits Schiller
Frits Schiller schilderijen in de brasserie
Frits Schiller’s schilderijen in de brasserie

In 2012 stelde ik, samen met vormgeefster kunstenaar Monica Schokkenbroek, ter ere van het 100 jarig bestaan van Hotel-Café-Brasserie Schiller een boekje samen over de plek en de geschiedenissen die er zich hebben afgespeeld. Waaronder een moord voor de deur (Pisuisse en Jenny Gilliams). Schiller was lange tijd een social hub voor kunstenaars, acteurs, diamantwerkers, schrijvers, journalisten en daarbij horend volk aan het Rembrandtplein. 

Eberhart van der Laan, Esther Schreuder, Bob Schiller (kleinzoon Hein Schiller)

In het verleden kwam het hotel regelmatig in de pers. Dat begon al bij de bouw.

Hieronder het bericht uit het Het Nieuws van de dag: 1912

‘Sloop- en bouwlust heerschen in heel Amsterdam. De familie Schiller gaat er aan meedoen en laat het bekende café op het Rembrandtplein sloopen. (…) De familie Schiller vestigt daarin, gelijk aan de straat eén café en restaurant. Op de tweede verdieping komen feest- en vergaderzalen; de derde en ten deele der vierde verdieping worden hotel, dat 60 à, 70 logeerkamers zal bevatten. Onder het restaurant komen twee kegelbanen.’

Het ging de familie Schiller duidelijk zo voor de wind dat zij het aandurfden om mee te gaan doen aan de bovengenoemde Amsterdamse bouwlust. Het project van de Schillers moest een prestigieus, modern en stijlvol bouwwerk worden en daarvoor trokken zij de architecten M.J.E. Lippits en N.H. W. Scholte aan. Deze ontwierpen in samenspraak met de familie een plan, met Jugendstil en Art Deco elementen. Maar ook met verwijzingen naar de gebouwen die op die plek hadden gestaan.

Een gevelsteen in de nok van het gebouw herinnert aan de eerste steenlegging op 15 augustus 1912 door Elsa Schiller. De bouw was zo georganiseerd dat gedurende de hele periode tussen 1912 en 1914 het café open kon blijven, of in het oude, of in het nieuwe gebouw. De feestelijke opening van het nieuwe café restaurant, naast het oude bierhuis, was op 9 mei 1913. De eerste 28 hotelkamers kwamen officieel een paar maanden later, op 8 augustus 1913, ter beschikking. Op dat moment was de eerste helft van het gebouw klaar en kon men aan de tweede helft beginnen. Een jaar later was het hele gebouw klaar en ter afsluiting werd op vrijdag 4 september gevierd dat de hele zaal van café Schiller was voltooid.

Belangrijk verschil met bovenstaand krantenartikel uit 1912 was dat het restaurant zich in 1914 op de eerste verdieping bevond, achter de grote ramen met de bogen. In de loop van de tijd zijn elementen aan het hotel toegevoegd en veranderd. Want er was natuurlijk altijd wel iets te verbeteren.

Een paar voorbeelden van veranderingen:
• In 1921 kwam de naastgelegen Schillerbar erbij die in directe verbinding stond met het Hotel.
• In WOII namen Duitse militairen hun intrek en verbraken die verbinding.
• In de jaren zeventig is de ingang van het hotel verplaatst naar het midden en het restaurant van de eerste verdieping naar de begane grond. Het restaurant heet nu Brasserie Schiller.
• Ook zijn de kegel- en biljartbanen in de kelder ontmanteld. De reden hiervoor was, volgens Bob Schiller, de kleinzoon van Hein Schiller, dat er teveel ongelukken gebeurde met de ballen, men stak ze in de mond, en de omzet viel tegen. Meestal werd er niet meer dan drie biertjes gedronken.

Wie waren de Schillers ?

Toen de eerste steen werd gelegd bestond de familie uit de broers Frits en Hein en de zusters Elsa en Augusta. Zij waren allen kinderen van de zingende bierbrouwer George Schiller die in 1886 uit Beieren, in Duitsland, naar Nederland kwam. Al snel was hij de eigenaar van een goedlopend café aan het Damrak. Er kon gegeten worden en de gastheer zong voor zijn klanten. Het bleek een groot succes en in 1892 werd een tweede uitgaansgelegenheid aan het Rembrandtplein geopend, Hij zou daar tot zijn dood in 1907 de scepter over zwaaien. Na zijn dood namen zijn zoons de leiding van het bedrijf over. Hun zuster Elsa sloot zich volgens haar eigen verhaal in de jaren twintig bij hen aan.

George Schiller in het Schillerhotel

Frits Schiller werd het gezicht naar de gasten en de buitenwereld toe. Zijn sociale gevoel, het kunstenaarschap en zijn aandacht voor alles wat met eten en drinken te maken had, kwamen goed van pas. Hieronder een paar voorbeelden van Schiller in de kranten.

Oprichting van De Kring?

Broer Hein Schiller en zus Elsa Schiller opereerden achter de schermen van het bedrijf. Zij zorgden ervoor dat de organisatorische en financiële zaken in het hotel en restaurant op rolletjes liepen. Al deze elementen bij elkaar bleken een gouden greep, de familie Schiller wist de beau monde en artistieke wereld naar zich toe te trekken.

Na de Schillers
De familie Schiller is tot 1970 eigenaar gebleven van het hotel. Daarna nam, de met de familie bevriende, Maurits (Maup) Caransa het gebouw met de inventaris waaronder de schilderijen over. Alles is nog steeds in bezit van de erven Caransa. Het management van het hotel is sinds 2002 in handen van internationaal opererende Spaanse keten NH Hoteles

Tot voor kort was het grootste deel van het hotel in zijn oorspronkelijke staat gebleven en hing er nog steeds de sfeer van de jaren twintig en dertig uit de vorige eeuw. Dit werd versterkt door de schilderijen van Frits Schiller die door de tijd heen de ruimtes waren gaan vullen. Het gebouw heeft in 2001 de status van Rijksmonument gekregen. Maar blijkbaar vallen de interieurs daar niet onder gezien de rigoureuze verbouwing nu. Ik heb geen idee wat de plannen zijn.

Ze moeten met de tijd mee blijkbaar. Gelukkig is de bar naast het hotel nog steeds ongeschonden. Daar vallen diverse beroemdheden op de schilderijen van Frits Schiller te herkennen.

Hieronder foto’s die ik in 2012 maakte in het hotel in oude staat. Met uitzicht aan de ene kant op het Rembrandtplein en aan de achterkant op het Tassenmuseum en Waldorf Astoria.

Zie voor meer

Hier de twee linken naar de uitzending van 9 september bij OVT radio over Hotel Schiller honderd jaar: OVT http://www.geschiedenis24.nl/ovt/afleveringen/2012/09-09-2014/Hotel-Schiller.html

Te beluisteren hieronder op 11.23http://www.radio1.nl/terugluisteren/tijd?terugluisteren_dag=2012-09-09&terugluisteren_hour=11

Link naar Tijd voor Max uitzending http://www.uitzendinggemist.nl/afleveringen/1289601  Schiller item zit op 0.34 minuten.

Linken naar Schiller verhalen op deze site

>Schiller: social “social Hub” voor kunstenaars en spionnen 

>Schiller: Wie zijn deze mensen op deze schilderijen? 

>Schiller: de nationaliteiten van illustrator Oscar Fabrès

>Schiller: reacties op Parool oproep Engelandvaarders in Schiller  

>Schiller: reacties op Parool oproep: Joods Amsterdam

Heeft u aanvullende informatie over deze geschiedenis en of een inhoudelijke vraag contact : estherschreuderwebsite@gmail.com

About me

In 2008 I was guest curator of the exhibition Black is beautiful. Rubens to Dumas. Important advisors: Elizabeth McGrath (Rubens and colleagues, Warburg institute Image of the Black in Western Art collection), Carl Haarnack (slavery in books), Elmer Kolfin (slavery in prints and paintings) en Adi Martis (contemporary art). Gary Schwartz made his research for The Image of the Black in Western Art available to me.

Black beautiful Rubens to Dumas cover

In 2012 my Anniversary book: 100 years Schiller 1912-2012 was published. Initiative, idea, text and editing (ES). Design and photography Monica Schokkenbroek.

Schiller in Parool boekje 26-11-2012 Paul Arnoldussen
Schiller in Parool boekje 26-11-2012 Paul Arnoldussen

In 2013 my book Cobra aan de gracht / Cobra on the Canal was published by Samsara publications.

This image has an empty alt attribute; its file name is cobra-on-the-canal1.jpg

In 2014 my essay ‘Painted Blacks and Radical Imagery in the Netherlands (1900-1940)’ was published in The Image of the Black in Western Art Volume V (I). (ed. David Bindman, Henry Louis Gates jr.)

(About f.i. On the terras, by Nola Hatterman but also Jan Sluijters, Kees van Dongen, Irma Stern and more)

This image has an empty alt attribute; its file name is the-image-of-the-black-in-western-art.jpg

In 2017 I published a book about the black servants at the Court of the Royal Van Oranje family. More than a thousand documents have been found about their lives. (only in Dutch)

Cupido en Sideron Cover 30-8-2017

All photos on this site are not intended for any commercial purpose. I have tried to trace all the rules and rights of all images. As far as I know, these images can be used in this way. If you ar a copyright holder and would like a piece of your work removed or the creditline changed then please do not hesitate to contact me.

estherschreuderwebsite@gmail.com

1 Comment

  1. Hallo Esther,

    Wat leuk die foto s over Schiller

    Hartelijk dank.

    Wat zonde dat dat nu gesloopt gaat worden.

    Hier gaat het beter ,het vervelende is dat ik niet een uur ergens op bezoek kan omdat ik maar heel even recht op kan zitten.

    Thuis heb ik een prima stoel daar kan ik goed op zitten.

    Vriendelijke groet ,

    Therese

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Change )

Google photo

You are commenting using your Google account. Log Out /  Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Change )

Connecting to %s