Januari aan het Haagse hof in de achttiende eeuw

Nieuwjaarsgeld

Bij de familie van Oranje begon op de meeste paleizen zoals Het Oude Hof, Paleis het Loo, Het hof in Leeuwarden, voor een groot aantal bedienden, vooral de laagste categorie, het jaar goed.

Er werden op 1 januari Nieuwjaarsgratificaties uitgedeeld. Meestal ter waarde van 1 gouden ducaat = 5,5 gulden. Vooral de turfdragers, meiden, hofknechten maar ook boden, tambours en knechten bij hofleveranciers zoals kledingmaker Lux kregen dit toegestopt.  Enkele hogere bedienden profiteerden mee. Eind jaren tachtig waren dit kassier-kamerdienaar Pieter Ostheim die ook kastelein van het Oude Hof (Paleis Noordeinde) was, kamerdienaar Johannes Cuntz en lakei Tromp. Zij kregen alle drie een veel hoger bedrag 52,10 gulden net geen 10 ducaten van stadhouder Willem V.  In eerdere jaren kregen lakei Coenraad Allier en kamerdienaar La Pierre en kamerdienaar-friseur deze extra gift ook. Het waren de favorieten van Willem V.

Later werd aan dit lijstje kamerdienaar Willem Frederik Cupido toegevoegd. Hij kreeg in 1795 de helft, maar heeft, mogelijk, gemopperd want hij kreeg dezelfde maand een aanvullend bedrag van 21 gulden. Het grootste deel van de lakeien, lopers en kamerdienaren, waaronder Sideron, zijn nooit in deze lijst terecht gekomen.

dsc_8085 a 31 inv 417 nieuwjaarsgeld voor cupidon 1795

In januari werd er altijd op  Nieuwjaarsdag en drie koningen extra veel gekocht bij de middenstand. Kassier-kamerdienaar-kastelein Pieter Ostheim hield het allemaal nauwkeurig bij.

Koopwaar Nieuwjaar en 3 Koningen Koninklijke Verzamelingen (c)
Koopwaar Nieuwjaar en Drie Koningen Koninklijke Verzamelingen (c)

In 1787, als het hof naar Nijmegen is gevlucht voor de Patriotten, hebben nogal wat Italiaanse kooplui de weg naar Willem V weten te vinden. Op 1 januari kocht hij onder andere twee pistolen.

This slideshow requires JavaScript.

Koninklijke Verzamelingen (C)

Ook kreeg begin januari muzikant Zingoni zijn jaarlijkse bijdrage. De 60 ducaten moet met 5,5 vermenigvuldigd worden om guldens te krijgen = 330,- gulden. Hij werd bovendien ook nog per concert betaald.

Koninklijke Verzamelingen (c)
Koninklijke Verzamelingen (c)

Kamerheer Van Heiden Reinestein schiet hier enkele bedragen voor, waaronder het bedrag dat Zingoni krijgt voor een concert. Kamerdienaar Johannes Cuntz betaalde hem dit, namens Willem V, later terug.

Koninklijke Verzamelingen (c)
Koninklijke Verzamelingen (c)

Op drie koningen, 6 januari,  werd meestal een bal voor zowel kinderen als volwassenen gegeven. Hiervoor werd eerst een ‘koning getrokken’: degene die de rol van de koning kreeg.

All photos on this site are not intended for any commercial purpose. I have tried to trace all the rules and rights of all images. As far as I know, these images can be used in this way. If you ar a copyright holder and would like a piece of your work removed or the creditline changed then please do not hesitate to contact me.

For more information  estherschreuderwebsite@gmail.com  

Meer over het hof in de achttiende eeuw in:

Cupido en Sideron Cover 30-8-2017
Uitgeverij Balans ISBN 078 94 6000 3508 1

 

 

 

2 Comments

  1. Esther,

    Bedankt voor je mooie post.

    Je blijft toch maar weer nieuwe dingen komen.

    De allerbeste wensen voor 2019

    Lieve groet,

    Therese

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Change )

Google photo

You are commenting using your Google account. Log Out /  Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Change )

Connecting to %s