Afrikanen aan de hoven van de Pruisen

In het boek Cupido en Sideron. Twee Moren aan het hof van Oranje, zitten aan het eind een aantal extra aanvullende teksten over andere individuen en vergelijkbare situaties in Europa.

De derde appendix gaat over de familie Hohenzollern waartoe Wilhelmina van Pruisen, de vrouw van Willem V behoorde en een van de twee hoofdpersonen uit het boek, Guan Anthony Sideron, was tot zijn dood haar eerste kamerdienaar. De familie Hohenzollern was in de achttiende eeuw een van de machtigste geslachten in Europa. Dat hadden ze te danken aan hun militaire kunde en hun legers.

Het Pruisische koningschap begon in 1701, toen Frederik III, keurvorst van Brandenburg en hertog van Pruisen, zich koning Frederik I in Pruisen mocht noemen, in ruil voor zijn militaire inzet voor keizer Leopold van het Heilige Roomse Rijk. Frederik I van Pruisen was een kleinzoon van de Hollandse stadhouder Frederik Hendrik en Amalia van Solms.

Deel III katern afb 8 Antoine_Pesne_-_Porträt_des_Königs_Friedrich_Wilhelm_I._von_Preußen schloss MolsdorfAfbeelding1

 Antoine Pesne Frederik Willem I, uit het boek,ca. 1737

Zijn zoon Frederik Willem I,  Wilhelmina’s grootvader, erfde het Pruisische koningschap.

Aan het Pruisische hof in Berlijn en omstreken en in de legers waren in deze tijd meerdere ‘Moren’ tegelijkertijd in dienst, soms wel tientallen. Ze pasten bij het machtsvertoon dat de positie van de koning vereiste. Frederik Willem I kocht om die reden in de jaren 1730 in Amsterdam en Londen verschillende keren mensen met een Afrikaans uiterlijk. Soms schonk hij een ‘Moor’ door. In 1731 berichtte de ’s-Gravenhaegsche Courant dat koning Frederik Willem I aan ‘de koning van Polen een extraordinair grote en van lichaam welgemaakte moor’ had gegeven.

1715 Auguste koning van polen en saxen -Hyacinthe_Rigaud_002Portrait of August III,

August II, koning van Polen 1709-1733 en August III koning 1733-1763

Veel kinderen en kleinkinderen van Frederik Willem van Pruisen hadden Afrikanen in hun hofhouding.

deel-iii-nawerk-pruisen-afb-i-naar-antoine-pesne-frederik-de-grote-en-wilhelmina-van-pruisen-british-museum.jpg

Prent uit Cupido en Sideron, met Frederik de Grote en zijn zuster Wilhelmina van Pruisen (oom en tante van Wilhelmina van Pruisen, de vrouw van Willem V)

Bij zijn elfde kind, Wilhelmina’s vader prins August Willem van Pruisen, was er minstens één in dienst: Hannibal. Waarschijnlijk is dit dezelfde man over wie kamerheer graaf von Lehndorff in zijn dagboek noteerde dat hij hem op 13 juni 1756 opdracht gaf om in de rol van hofmeester te kruipen en een souper te organiseren op kasteel Oraniënburg.

Wilhelmina’s oom koning Frederik II de Grote kocht net als zijn vader ‘Moren’, twee jongens tussen 1740 en 1742, in de Republiek. Hij zette ze echter in voor zijn muziekkorps. De muzikanten kregen oorbellen in, zilveren halsbanden om en een Turks hoofddeksel (tulband) op.

Friedrich der Grosse

Frederik II de Grote

Twee tantes van Wilhelmina, de met de koning van Zweden getrouwde Louise Ulrika en de excentrieke, in wetenschap geïnteresseerde Anna Amalia, worden elders in het boek, Cupido en Sideron, Twee Moren aan het hof van Oranje, genoemd. De aanwezigheid van Afrikanen bij de Pruisische familieleden blijkt uit een groot aantal kunstwerken van de hofkunstenaars.

Gustav Badin door Gustav Lundberg Nationaal Museum Stockholm

Hierboven een afbeelding uit het boek Cupido en Sideron, van de man die met het hof van Zweden verbonden was. De kunstenaar is Gustaf Lundberg, de geportretteerde: Gustav Badin in 1775. Hij was een van de weinige zwarte intellectuelen in de achttiende eeuw in Europa. Meer over zijn relatie met Louise Ulrika van Pruisen in het boek.

De hofkunstenaar aan het Pruisische hof, Antoine Pesne, schilderde twee keer dezelfde zwarte jongen Willem Frederik. Eén keer bij een postuum portret van de als jong kind overleden Willem Lodewijk van Pruisen in 1709 en twee jaar later bij Frederik de Grote (toen nog als prins) en zijn zuster Wilhelmina. Op dit schilderij houdt Willem Frederik een parasol en een papegaai vast. Om zijn hals heeft hij de modieuze slavenband en in zijn oren oorbellen met witte parels.

detail naar Antoine Pesne Frederik de Grote en Wilhelmina van Pruisen British Museum

De juridische positie van mensen die in slavernij aankwamen in Berlijn en omstreken, (Pruisen) was in de achttiende eeuw onduidelijk (hiernaar wordt momenteel in Bremen onderzoek gedaan door wetenschappers).

Pas in 1794 vaardigde het koninkrijk Pruisen een verbod op slavernij uit. Alleen buitenlanders die kort in het land verbleven, mochten de mensen behouden die zij als
slaaf hielden. Alle anderen raakten verlost van de status van slaaf. Daar stond tegenover dat ze voor hun voormalige eigenaar moesten blijven werken totdat hun aankoopbedrag
was terugverdiend.

Zie voor de voetnoten en meer Afrikaanse individuen: Cupido en Sideron, Twee Moren aan het hof van Oranje. Hierin ook meer over het kopen van mensen in Amsterdam.

boek cover

All photos on this site are not intended for any commercial purpose. I have tried to trace all the rules and rights of all images. As far as I know, these images can be used in this way. If you ar a copyright holder and would like a piece of your work removed or the creditline changed then please do not hesitate to contact me.

For more information  estherschreuderwebsite@gmail.com  

 

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Change )

Google photo

You are commenting using your Google account. Log Out /  Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Change )

Connecting to %s