Spin-offs en nieuwe ontwikkelingen. Een jaar na de publicatie van Cupido en Sideron.

Vorig jaar werd het boek Cupido en Sideron. twee Moren aan het hof van Oranje gepresenteerd op de tentoonstelling Afrikaanse bedienden aan het Haagse hof in het Haags Historisch Museum. Er is sindsdien veel gebeurd.

Waar gaat het boek ook alweer over?

boek cover

Het gaat over twee jongetjes die op ongeveer zevenjarige leeftijd terechtkomen aan het hof van de stadhouder in Den Haag. Ze zijn volstrekt afgesneden van hun familie en bekenden in Curaçao en de Westkust van Afrika. Willem Frederik Cupido werd van de Kust van Guinea meegenomen/gestolen en in 1766 aan het hof bij de 18 jarige prins Willem V van Oranje-Nassau. Willem V werd dat officieel stadhouder van de Republiek der Zeven Verenigde Provinciën. Cupido en zijn, eveneens zwarte, collega uit Curaçao, Guan Anthony Sideron maken carrière aan het hof en blijven tot hun dood bij de familie Van Oranje. In het boek beschrijf ik hun leven aan het hof, ze moeten twee keer vluchten en uit documenten is ook het een en ander over hun karakters de distilleren. In het boek komt beschrijf ik ook een aantal andere mensen met een Aziatische, Afrikaanse of West-Indische afkomst, waaronder Jean Rabo en de ‘jonge Indiaan’, later Mulat, Hendrik Adrianis en hun relatie tot de familie Van Oranje-Nassau. Wat ik niet doe in het boek is  me inleven in hun gevoelens, want ik heb daar niets over gevonden. Wel vond ik heel veel documenten, ook van hun hand, maar die zijn allemaal zakelijk. Daaruit valt wel goed hun positie aan het hof, en hun relatie met Willem V en Wilhelmina van Pruisen op te maken.

detail 1801 Dillenburg Cupido Willem V

Hierboven de laatste afbeelding waarop Cupido staat (achterop de koets) afgebeeld( voor zover bekend). Het is vier jaar voor zijn dood in 1806. Hij is dan bijna vijftig jaar oud.

Cupido’s dochter, Wilhelmina Cupido 1802-1862, kreeg vijf kinderen en met hen ontspint zich een indrukwekkende stamboom richting het heden en die vertakkingen heeft naar allerlei gebieden in Nederland, maar ook naar Indonesië, Australië, Canada en de USA. Aan de hand van de mannen en vrouwen in deze stamboom is een geschiedenis van Nederland te vertellen. Er komen nog steeds voortdurend nieuwe gegevens boven water, vooral ook dankzij het onderzoek van Betsy Eimers.

En dat is niet de enige ontwikkeling: Een aantal bijrollen krijgt nu een hoofdrol in een project van Jörgen Tjon A Fong. Hierover verderop meer.

44699259_2005578022837123_3096929955972382720_n José Montoya in de rol van Jean Rabo foto van de presentatie door Johan Janssen, foto Millete Raats.
Rabo op afbeeldingen uit 'zijn' tijd, altijd in bijrol.

Maar eerst het laatste Cupido stamboomnieuws, dat ik wel heel leuk vond.

Dankzij het onderzoek van Betsy Eimers blijkt nu ook mijn familie een directe verbinding te hebben met de nazaten van Cupido (ik ben zelf, vooralsnog, geen nazaat).

Het gaat om de familie Van der Schaaf in zowel mijn stamboom als in die van Cupido. Deze was ik wel tegengekomen bij het samenstellen van de stamboom van Cupido en hoewel mijn Friese oma Syske van der Schaaf heet, zocht ik niet verder. Betsy Eimers wel en nu blijkt dat Sytskes volle neef (zoon van oom) Atze van der Schaaf trouwde met Cupidonazaat Cornelia Leonardina Demaat uit Amsterdam. Zie verder hier voor tak I van de 5 kleinkinderen van Cupido. 

Betsy Eimers heeft de afgelopen maanden nog meer boven water gekregen. Waaronder een aantal dramatische gebeurtenissen.

Een van deze familiedrama’s gaat over de kleinzoon van Cupido: Godefridus Wilhelmus Hehl (Zundert 1834 – 1873 Soest) wiens uiterlijk is beschreven in de militiepapieren: bruine ogen, bruin haar, een gewone neus, brede mond en verder geen bijzondere kenmerken. Van zijn zuster is een foto bekend (elders op deze site). In 1857 trouwde Godefridus met Wilhelmina Bolman. Het echtpaar kreeg twee zonen die de volwassen leeftijd bereikten: Carel Wilhelmus Hehl en Josephus Lambertus Hehl. Betsy vond dat Godefridus, in 1873, met een collega tijdens zijn werk is gestikt.

hpjiamleigiadagd

Zie hier voor tak 2  (Godefridus) van de kleinkinderen van Cupido.

In tegenstelling tot  de nazaten in Nederland en daarbuiten zijn Cupido’s Afrikaanse familieleden nauwelijks te traceren aangezien nog niet bekend is waar hij vandaan kwam en wat er met de rest van de familie is gebeurd. De kans is aanwezig dat zij aan de kunst van Guinea slaaf zijn gemaakt en in de koloniën terecht kwamen.

Andere boeken waar Cupido, Sideron en de anderen in opgenomen worden.

Een andere ontwikkeling is dat zowel Cupido, Sideron en Rabo nu opgenomen gaan worden in allerlei slavernij gidsen in Nederland. Men kan niet meer om hen heen. Historici en tentoonstellingsmakers worden zich steeds meer bewust van de aanwezigheid van zwarte mensen in Nederland in de zeventiende en achttiende eeuw.

Zo staat Sideron al in het Amsterdam en sporen van slavernij gidsje. Gaan ze opgenomen worden in de landelijke gids en zullen zeker Rabo en Cupido opgenomen worden in de Friese gids. En er komen vele tentoonstellingen aan met vergelijkbare onderwerpen.

Van bijrol naar hoofdrol

boek cover

Tot slot van dit een jaar later overzicht is er het project van Jörgen Tjon A Fong.

Hij koos twee individuen uit het boek over Cupido en Sideron, namelijk voorganger Jean Rabo en tijdgenoot aan het hof de ‘Jonge Indiaan’ Hendrik Adrianis om hen een hoofdrol in de vorm van een portret te geven.

Vorige week was de presentatie van de eerste  werken die gemaakt zijn voor dit project, waarbij Rabo en Adrianis. Ik had de grote eer om een van de werken: Hendrik Adrianis in diens van Wilhelmina van Pruisen, te mogen onthullen. Jörgen Tjon A Fong was in zijn ‘huid’ gekropen. Hij had daarbij het moment, in Adrianis leven, in gedachten waarin Hendrik erachter komt dat al zijn bezittingen in Paleis Noordeinde zijn verbrand. Daarbij ook twee schilderijtjes. (lees hiervoor het boek). Een paar jaar eerder was zijn moeder overleden, mogelijk zijn ook spullen van haar verloren gegaan. Jörgen kan hier als theatermaker en kunstenaar een voorstelling van zijn gevoel maken en dit uitdrukken.

44696001_2005577622837163_7087061574476627968_n

Jörgen als Hendrik Adrianis. Foto gemaakt bij de presentatie door Johan Janssen, fotograaf van het portret: Millete Raats

p 219 Deel III nawerk Adrianis afb 1 DSC_5706

De handtekening van Hendrik Adrianis onder de lijst van bezittingen die hij verloor. Document uit de Collectie Koninklijke Verzamelingen (c)

Uit het persbericht over de presentatie:

Prominente Nederlanders, waaronder politica Sylvana Simons en acteur/ kunstenaar José Montoya, kruipen in de huid van de bijna onzichtbare zwarte Nederlanders die in de zeventiende en achttiende eeuw in Holland leefden.
Op basis van historisch onderzoek koos Tjon A Fong een tiental historische figuren. Fotografe Millete Raats portretteerde de eerste drie in de stijl van Rembrandt en zijn tijdgenoten. Politica Sylvana staat op de foto als Elisabeth Samson, de rijke Surinaamse zakenvrouw die als ‘vrije zwarte’ aan het hoofd stond van diverse plantages in Suriname en in Amsterdam een schip liet bouwen voor verscheping van haar goederen. José Montoya is Jean Rabo, kamerdienaar aan het hof van Willem IV.


Programma onthulling
Sylvana Simon, José Montoya en Esther Schreuder (historica) onthullen de eerste drie foto’s. Voor de onthulling vindt een vraaggesprek plaats met Sylvana Simons, Imara Limon (Amsterdam Museum), Esther Schreuder en Janne Kromhout (kledingonderzoek).

Wanneer: Donderdag 18 oktober 17.00 uur tot 20.00 uur
Locatie: OSCAM, Bijlmerdreef 1289, 1103 TV Amsterdam

Curatorschap Jörgen Tjon A Fong Urban Myth
Tjon A Fong heeft als artistiek leider van theatergroep Urban Myth (vaste bespeler van Internationaal Theater Amsterdam) zijn sporen verdiend in de grote zalen van de Nederland. Met Het Gezicht van Amsterdam, zijn eerste tentoonstelling, breidt hij zijn rol van oprichter, regisseur en tekstschrijver van Urban Myth uit met die van curator. Jörgen Tjon A Fong: “Net als met onze theatervoorstellingen wil ik met deze tentoonstelling mensen laten nadenken over de identiteit van Nederland en haar bevolking. Zwarte mensen hebben ook hun roots in Amsterdam. Het straatbeeld van Amsterdam is al eeuwen gekleurd”.

Hieronder de foto’s die Johan Janssen maakte tijdens de gebeurtenis.

Johan Janssen44569164_2005578376170421_3878428259393732608_n44621763_2005576296170629_241272691250692096_n44625143_2005576656170593_623227242440294400_n44686815_2005576722837253_1008800123188150272_n44713597_2005575099504082_2708935748756701184_n44757145_2005577699503822_7067201083059208192_n44761703_2005575402837385_6678771915915526144_n44764603_2005575152837410_247608386487582720_n44823586_2005575162837409_7808235150965211136_n

Hierboven een afbeelding van een kunstwerk in het Louvre dat jarenlang meisje met hond werd genoemd. Nu weten/denken ze dat de jongen met tulband Angola heet. 44823589_2005576246170634_2173441798976831488_n

Foto op instagram bij Oscam.

Oscam 1

En Het Parool was er ook bij: zie https://www.parool.nl/stadsgids/de-geschiedenis-herschreven~a4606295/

Oscam is aan de overkant van de uitgang van het metrostation Ganzenhoef (makkelijk). https://www.cec-amsterdam.nl/oscam/

Heel fijn dat de individuen uit mijn boek nu terechtkomen in andere projecten. En mooi dat Hendrik Adrianis ‘een gezicht’ heeft gekregen. Inmiddels weet ik al weer iets meer over hem. Waarschijnlijk volgt over hem volgend jaar een publicatie in een magazine.

Het boek is nog te koop:

boek cover

Zie hier voor media en pers  en hier en hier rondom het boek. Op deze site is nog veel meer te vinden over Cupido, Sideron en de anderen. Er is een zoekfunctie onderaan.

All photos on this site are not intended for any commercial purpose. I have tried to trace all the rules and rights of all images. As far as I know, these images can be used in this way. If you ar a copyright holder and would like a piece of your work removed or the creditline changed then please do not hesitate to contact me.

For more information  estherschreuderwebsite@gmail.com  

.

 

 

 

 

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Change )

Google photo

You are commenting using your Google account. Log Out /  Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Change )

Connecting to %s