St Jacobs of Grote Kerk in Den Haag en Willem Frederik Cupido

Doop Willem Frederik Cupido in de St Jacobs of Grote Kerk van Den Haag 1772
Doop Willem Frederik Cupido in de St Jacobs of Grote Kerk van Den Haag 1772
Doop Willem Frederik Cupido in Den Haag 25 april 1772
Doop Willem Frederik Cupido in Den Haag 25 april 1772

In 1772 maken zowel de kranten van De Republiek der Zeven verenigde Provinciën als het kerkboek van de St Jacobskerk melding van de doop van een ‘bejaard persoon’ Willem Frederik. Het gaat hier om de circa 15 jarige Cupido die zeven jaar eerder aan het hof van stadhouder Willem V werd aangesteld als “moortje”. Cupido was, vrijwel zeker, zonder familie in de Republiek aangekomen en hij ondergaat dit ritueel, waarbij alle ogen op hem gericht zijn, zonder familie. Maar wel met stadhouder Willem V, prinses Wilhelmina van Pruisen, en waarschijnlijk collega Guan Antony Sideron.

In de St. Jacobs of Grote Kerk worden ook de meeste Van Oranjes gedoopt. Stadhouder Willem V ging Cupido in 1748 voor en een paar maanden na de doop van Cupido, in 1772, wordt de eerste zoon van Willem V en Wilhelmina van Pruisen, in bijzijn van Cupido, in diezelfde kerk gedoopt. De baby krijgt, net als Cupido, de namen Willem Frederik maar daarna gevolgd door prins van Oranje-Nassau (later koning Willem I). Tijdens deze plechtigheid zit de kerk stampvol familie, aanverwante adel, waaronder de familie Van Wassenaer, notabelen en hovelingen.

1772 Doop Willem Frederik prins van Oranje Nassau Grote Kerk RP-P-OB-84.819
1772 Doop Willem Frederik prins van Oranje Nassau Grote Kerk coll. Rijksmuseum

Het publiek was, als we de kunstenaar mogen geloven, zelfs hogerop geklommen om het allemaal goed te kunnen zien.

1772 Doop Willem Frederik prins van Oranje Nassau Grote Kerk detail

De St Jacobs kerk staat er nog steeds en is nu een van de oudste gebouwen van Den Haag. Een deel is niet veranderd sinds de doop van Cupido.  Andere elementen zoals de familiewapens (schilden) die te zien zijn op de prent, zijn later door de Franse revolutionairen verwijderd, omdat het tekens van de adel waren.

Nog steeds aanwezig in de kerk is het monument voor de gesneuvelde admiraal Jacob baron van Wassenaer heer van Opdam. Een telg uit een van of machtigste families van Den Haag in zowel de zeventiende als achttiende eeuw. Het is een imposant kunststuk van Bartholomeus Eggers.

Jacob van Wassenaer door Bartholomeus Eggers in Grote Kerk van Den Haag
Jacob van Wassenaer door Bartholomeus Eggers in Grote Kerk van Den Haag

En het loopt over van traditionele Europese symbolen en personificaties. Bij uitstek leuk voor puzzelaars en kunsthistorici.

Te beginnen met de drie jongetjes die Van Wassenaer begeleiden.

Jacob van Wassenaer door Bartholomeus Eggers in Grote Kerk van Den Haag
detail: Jacob van Wassenaer door Bartholomeus Eggers in Grote Kerk van Den Haag

Het eerste jongetje houdt de helm, symbool van kracht en geloof, van de admiraal hoog. Een element dat je ook veel terugziet op schilderijen met portretten van admiralen. In sommige gevallen is het een zwart jongetje dat de helm ophoudt. Het scheepvaart museum kocht recent een dergelijk werk met admiraal Cornelis Tromp.

Bartholomeus EggersCornelis Tromp circa 1667 door Ferdinand Bol.

1/ Eggers jongen met helm 1665. 2/Cornelis Tromp circa 1667 door Ferdinand Bol.

In de Italiaanse kunst zie je dit motief al terug bij Paris Bordone (1500-1570)

Paris Bordone, Metropolitan Museum
Paris Bordone, Metropolitan Museum

Onder de voeten van de admiraal Van Wassenaer is een leeuwenkop en een schild te zien, waarnaast een jongetje zit met allerlei vergankelijkheidsattributen: de schedel, de zandloper en een omgekeerde toorts. De laatste is al sinds de Romeinen een symbool van eindigheid. Mooi is dat de kunstenaar hier prominent zijn handtekening heeft gezet. Zijn naam blijft, zijn lichaam en geest niet.

20180721 Eggers de Tijd

En dan is het jongetje met het familie wapen op een schild. Hij lijkt ook een olijftak hoog te houden: teken van vrede.

Familiewapen Van Wassenaer Bartholomeus Eggers, Grote Kerk Den Haag
Familiewapen Van Wassenaer Bartholomeus Eggers, Grote Kerk Den Haag
Portret van Jacob baron van Wassenaer heer van Obdam, Theodor Matham, naar Adriaen Hanneman, 1658 - 1676
Portret van Jacob baron van Wassenaer heer van Obdam, Theodor Matham, naar Adriaen Hanneman, 1658 – 1676, coll. Rijksmuseum

De jongetjes zijn niet de enige figuren van betekenis. Achter Van Wassenaer blaast Faam op haar hoorn en op de hoeken van het monument staan vier vrouwelijke personificaties: Prudentia, Vigilante, Fortitudo en Fidelitas met hun symbolen.

Bartholomeus Eggers, Grote Kerk Den HaagBartholomeus Eggers, Grote Kerk Den Haag

This slideshow requires JavaScript.

De zijpanelen laten de door Van Wassenaer gewonnen zeeslagen zien.

Bartholomeus Eggers, Grote Kerk Den Haag

Het monument staat in het koorgedeelte van de Grote Kerk. Bij het begin van deze ruimte, waar de verhoging begint, werd de doop uitgevoerd. Nu hangen er gordijnen.

St Jacobs of Grote Kerk Den Haag
St Jacobs of Grote Kerk Den Haag

St Jacobs of Grote Kerk Den Haag20180721_151438

De kerk is om meerdere redenen een bezoek waard. Ten eerste geeft het een idee wat Cupido zag destijds, hij moet vaak in de kerk zijn geweest in het gevolg van Willem V.

Praalgraf voor admiraal Jacob baron van Wassenaer van ObdamGerrit van Giessen, 1730 - 1736
Praalgraf voor admiraal Jacob baron van Wassenaer van ObdamGerrit van Giessen, 1730 – 1736

Rond 1766 is hij er zelfs met Sideron vastgelegd.

Albertus Frese Kerk DHaag kl
Albert Frese, Grote Kerk in Den Haag circa 1766

Het leven van Cupido en zijn collega Sideron wordt beschreven in:

Cupido en Sideron Cover 30-8-2017
Uitgeverij Balans ISBN 078 94 6000 3508 1

Behalve de kennis dat Cupido hier gedoopt is en er veel kwam, valt er nog veel meer te zien en te lezen. Constantijn Huygens was er bijvoorbeeld begraven er staat nóg een indrukwekkend grafmonument. Kortom zeker een bezoekje waard. Het is vlakbij het Binnenhof en het Mauritshuis. Ze vragen een kleine entree.

St Jacobs of Grote Kerk Den Haag

All photos on this site are not intended for any commercial purpose. I have tried to trace all the rules and rights of all images. As far as I know, these images can be used in this way. If you ar a copyright holder and would like a piece of your work removed or the creditline changed then please do not hesitate to contact me.

estherschreuderwebsite@gmail.com

 

 

 

 

 

 

 

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out /  Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Change )

Connecting to %s