• Prins Rupert, zijn bruine ‘page’ en Michiel de Ruyter

En daar hangt hij dan opeens in het Haags Historisch Museum.

Prins Rupert

Prins Rupert, anonem,

Onverwachts stond ik, vorige week, oog in oog met een schilderij waar ik al jaren nieuwsgierig naar ben.

Prins Rupert en zijn ‘page’.

Een uitzonderlijk schilderij, vooral vanwege het kind en de hand op het hoofd van het kind.  De ‘page’ is een prachtig jongetje of meisje met een lichtbruine tint. De kleurverschillen tussen Rupert en het kind zijn niet groot. Dat zal waarschijnlijk niet de reden zijn waarom dit kind hier staat.afgebeeld.

Maar wie, of wat, is dit kind met de parels om zijn of haar hoofd?

Is het zijn ‘godsgeschenk’ zo als in de oude geschiedschrijving over Ruperts leven staat. Dit geschenk was een jongetje dat hij kreeg na een gevecht in Afrika. Hij voerde daar oorlog de Nederlanders oorlog. De strijd ging om de macht over de slavenhandel. Hij vocht ook als piraat tegen de lokale bevolking, volgens de geschiedschrijving. DSC_6370

Nadat hij gewond was geraakt, zou hij dit kind hebben gekregen. Hij nam het mee naar Europa. Op het bordje van de tentoonstelling staat echter dat het kind uit Mauritanië komt en daar in 1652 bij hem in dienst kwam. Een aanwijzing, van de herkomst van het kind uit Mauretanië, zou de rots op de achtergrond zijn.

DSC_6368

Dat het kind in dienst kwam is waarschijnlijk iets te netjes uitgedrukt. Maar zo is het mogelijk in het verleden wel genoemd. Hoewel de kans groot is dat hij het kreeg of kocht.

DSC_6367 Prins Rupert detail

Een tijdgenoot heeft het kind mogelijk gezien: Strasburgh, June 28, 1654  Sunday last,

Prince Rupert came on here from Paris with twenty-six persons, among whom are three Blackamoors and an African lad of five years old, which is part of the prey he brought over seas from those parts.”

Of op het portret bovengenoemd kind uit Mauretanië of de Goudkust staat, is nog de vraag. Want de prins blijkt in de jaren vijftig van de zeventiende eeuw een grote groep “richly liveried Blackamoors” (zwarte mensen in rijkversierde uniformen) om zich heen verzameld te hebben, in Frankrijk.

De groep wordt bijvoorbeeld in zijn niet helemaal betrouwbare memoires genoemd.

so the eager-hearted Prince was left to amuse himself in Paris, with his fair correspondents  and his Blackamoors. These poor fellows, like all those who were near his person, seem to have been much attached to the Prince ; and in the following emergency they served his Highness well. A Roundhead writes thus from Paris, July 30, 1653 ; 

” The river Seine had like to have made an end of your black Prince Rupert ; for some nights since he would needs cool himself in the river, where he was in danger of drowning, but for the help of one of his Blackamoors escaped. His Highness, it seems, has learnt some magic among the remote islands; since his coming hither, he hath cured the Lord Jermyn of a fever, with a charm ; but I am confident is without the jurisdiction of his con- juring faculty.”

Rupert verwekte in zijn leven verschillende  ‘bastaard’  kinderen bij blanke vrouwen, misschien ook een kind bij een zwarte vrouw? Zou dit om zijn kind gaan op dit schilderij? En vandaar die liefdevolle hand?

DSC_6376

Waarbij meteen een volgend vraag naar boven komt. Zou een vader, in die tijd, zo zijn hand op het hoofd leggen van zijn eigen kind?

Je ziet dit gebaar op schilderijen uit die tijd, bij geliefde honden. Zeer geliefde honden, die dan vaak trouw naar boven kijken naar hun meester. Onvoorwaardelijke trouw.

Anthony van Dijck, Portret van Sir William Killigrew, Master of Cerenmonies onder Karel I

Anthony van Dijck, Portret van Sir William Killigrew, Master of Ceremonies onder Karel I

Anthony van Dijck, Portret van James Stuart, hertog van Lennox en Richmond met zijn hond, coll Metropolitan Museum

Ook zie je die hand op een object zoals een boek, een helm, of  een schedel.

Ik heb tot nu toe nog geen werk gevonden waarin de vader, in de zeventiende eeuw, zijn hand zo op het hoofd van zijn eigen kind legt. Wel heel bekend is, een eeuw eerder, het portret van Johanna van Oostenrijk, de dochter van Karel de Ve. Het werk is nu in het bezit van het Koninklijk Museum van Schone kunsten in Brussel .

Chrstiovao De Morais Johanna van Oostenrijk

Chrstiovao De Morais Johanna van Oostenrijk 1553, Brussel Koningklijk Museum voor Schone Kunsten

Kortom het is voorlopig nog een intrigerend werk. Het kind op het werk verdient meer onderzoek.

De familie van Rupert en hun zwarte bedienden

Zwart ‘personeel’ was voor Prins Rupert die deels in Den Haag, opgegroeide niet vreemd.

Ruperts moeder, Elizabeth Stuart van Bohemen (onderwerp van de tentoonstelling in het Haags Historisch Museum), was de zuster van de koning van Engeland (Charles I), zijn vader Frederik V van Palts korte tijd koning van Bohemen (de winterkoning). Ze waren van hoge adel en in hun gevolg was in ieder geval één Afrikaanse paukenist. Deze is vastgelegd tijdens de doopfestiviteiten in 1616 in Stuttgart.

Repraesentatio der Furstlichen Aufzug und Ritterspil. Pauker Esias van Hulsen

Zie hiervoor Hoge Europese adel speelt ‘Moor’, ‘Ethiopiër’, Afrikaan of Afrikaans werelddeel

Het echtpaar kwam in 1621 naar Den Haag en nam waarschijnlijk in hun gevolg meer dan één Afrikaanse man mee. Een aanwijzing hiervoor kan liggen in de tekening die Rembrandt in 1738 maakte van Johan Wolfert van Brederode (1599 –1655) en Louise Christina van Solms (1606 –1669) aan het Haagse hof in 1638. Zwarte drummers horen meestal bij vorsten. De ouders van Rupert waren de hoogste aanwezigen. Zie voor meer hierover hier.

Rembrandt Drawing British MuseumEn ook de oma van Rupert, de Engelse koningin Anne van Denemarken, heeft zich laten portretteren met haar volwassen zwarte page. Een bijzonder werk, want de zwarte man is groter afgebeeld dan zijn meesteres.

Ann of Denmark Paul van Somer

 

DSC_6376

Bovenstaande had ik niet kunnen schrijven zonder (professor) Elizabeth McGrath. We hebben ons de afgelopen dagen (weer) over deze interessante kwestie gebogen en bovenstaande stukje is een samenvatting van onze vondsten. Zij had al eerder literatuur verzameld over dit werk en stuurde dit door.

Elizabeth McGrath schreef ook een mooi en interessant stuk, voor de catalogus Black is beautiful Rubens tot Dumas, over bovengenoemde Anne van Denemarken die zich zwart schminkte om een zwarte prinses te spelen.

Thank you ! .

All photos on this site are not intended for any commercial purpose. I have tried to trace all the rules and rights of all images. As far as I know, these images can be used in this way. If you ar a copyright holder and would like a piece of your work removed or the creditline changed then please do not hesitate to contact me. estherschreuderwebsite@gmail.com

Comments are closed.

%d bloggers like this: