• Zouden ze het weten?

Zouden ze het weten?

Jacqueline de Jong Explosion

Jacqueline de Jong Explosion

Recent ging in de Appel in Amsterdam de afstudeertentoonstelling open van de nieuwe lichting curatoren. Deze opleiding levert curatoren af die over het algemeen daarna met veel succes mee gaan draaien in het hedendaagse kunst circuit. Ze hebben het jargon geleerd en het juiste adressen boekje kunnen samenstellen tijdens de opleiding. Uitermate belangrijk in de kunstwereld.

Maar wat willen ze met deze opgedane kennis?

De huidige tentoonstelling heet:

Father, Can’t You See I’m Burning. Een suggestie van feiten. Een weifelachtige verklaring over de principes van volgzaamheid.

Interessant gegeven.

Belangrijke kapstok is de tentoonstelling in het Stedelijk Museum van Amsterdam van de Situationisten in de jaren zestig (een groep kunstenaars en schrijvers in wisselende samenstelling in de jaren vijftig en zestig) die niet doorging. Willem Sandberg voorzag financiële en brandveiligheidsproblemen en wilde hier eerst oplossingen voor vinden.

De situationisten (o.a. Asger Jorn, Guy Debord) trokken zich hierna terug.

Uit de tentoonstellingsbrochure van de curatoren Renata Cervetto, Kris Dittel, Lara Khaldi, Emma Panza, Aneta Rostkowska, Kate Strain :

De tentoonstelling Father, Can’t You See I’m Burning? zet vraagtekens bij de nalatenschap van rebellie die ons (hedendaagse kunstenaars en curatoren) wordt toebedeeld: de erfenis van het “niet naleven”- zoals het geval bij het labyrint dat niet werd uitgevoerd. We bevinden ons in een keuken met kant-en-klare radicale recepten voor Molotovcocktails, met ingrediënten als de ideologie van de avant-garde, institutionele kritiek en kunst als propaganda. We dragen deze nalatenschap met ons mee, we imiteren het, we zijn ongehoorzaam, we rebelleren en komen uiteindelijk tot stilstand, opgebrand. Want dat is wat we hebben geleerd van onze betuttelende voorvaders en andere modern sleutelfiguren, die zijn blijven hangen in de schaduw van een misleidend radicalisme. We willen niet stranden door aan verwachtingen en bestaande kaders te moeten voldoen. We zijn ons bewust van de noodzaak door te gaan met het gewicht te blijven dragen , maar zijn niet van plan ons te laten verankeren door deze nalatenschap. We dragen de lucifers liever losjes in onze schorten koken met een onbevangen intuïtie.

Hierna volgt een lange uiteenzetting van over met welk ‘Vuur” zij koken. Ze besluiten met de zin: Een vuur dat geen oplossingen, maar mogelijkheden biedt.

DSC_2145

De tentoonstelling opent met een werk van Roberas Narkus Turbulence 3. Op een vuurtje staat inkvisinkt te pruttelen.

Op de achtergrond is een werk van Katarin Zdjelar te zien Schoum. Het wereldberoemde lied van Tears for Fears ‘Shout’ (1984) klinkt door de ruimte.

In de brochure staat bij dit werk

Misschien is onze positie als curator verwant aan die van tweederangs muzikanten. Ze behoren niet tot een generatie rebellen en de daaraan verbonden taal en autoriteit, maar maken met hun eigen vals gezongen en uitzinnige liederen de leegte van institutionele structuren zichtbaar.

Is dat hun doel, hun brandend vuur? : De leegte van institutionele structuren zichtbaar maken?

DSC_2150 DSC_2151 DSC_2152         DSC_2149 detail

Michael Portnoy (Relationel Stalinist) Roaster 2014 met kunstenaar Rán Flygenring

 

Zouden ze weten dat op een flinke steenworp afstand (Amsterdamse Jordaan) een van de oorspronkelijke situationisten net een solo tentoonstelling heeft geopend? Het gaat om Jacqueline de Jong, een vrouw, dus geen vader die aangesproken wordt door de curatoren, maar een ‘moeder’.

Jacqueline De Jong 5

Haar vuur is inderdaad totaal anders dan die van de curatoren van De Appel.

Jacqueline de Jong werkte destijds bij Willem Sandberg toen de gesprekken gevoerd werden over de Situationisten tentoonstelling. Ze had in die zelfde tijd een lange relatie met Asger Jorn, en heeft in haar eentje The Situationist Times uitgeven (zie hiervoor de site van het SMA).

de-jong

http://artzines.de/?p=2710

Jacqueline de Jong was een van de weinige vrouwen in deze beweging. Ze had een belangrijke rol, Guy Debord (het Situationisten opperhoofd) benoemde haar tot de afdeling Nederland, nadat andere Nederlanders eruit waren gestapt of gegooid. Haar archief over de situationisten werd door Yale University in de USA zo belangrijk gevonden dat zij  het kochten, nadat bleek dat zij het archief van Guy Debord niet konden krijgen. De Fransen beschouwen dat archief als hun nationale erfgoed.

In Nederland is Jacqueline de Jong relatief onbekend omdat ze de afgelopen 50 jaar vooral in het buitenland exposeerde en ook woonde.. Haar werk is verspreid over de wereld en ze wordt voortdurend uitgenodigd om te komen spreken over die roerige tijd van de Situationisten. Twee maanden geleden nog in Parijs.

Afgelopen zaterdag 3 mei 2014)  ging haar tentoonstelling  WAR – The imminent conflict (again) bij Suzanne Biederberg Gallery in Amsterdam .

 DSC_2127DSC_2106 DSC_2111 DSC_2128

Het onderwerp van haar tentoonstelling is gasoorlog. het is op dit moment weer op vele manieren in de actualiteit. Het wordt  nog steeds gebruikt in de burgeroorlog in Syrië. In Europa wordt dit jaar honderd WO I herdacht, de oorlog waar voor het eerst op grote schaal met gifgas werd gevochten. En er dreigt mogelijk weer een oorlog in Europa: de Oekraïne.

 DSC_2120

Bij deze tentoonstelling zijn geen uitvoerige teksten te vinden, alleen een Unesco verslag over het gebruik van gifgas.

DSC_2103 DSC_2116 DSC_2117 DSC_2139

Het onderwerp oorlog is al eerder in een serie, De Jong werk veel in series, schilderijen verbeeld. Enkele werken van toen, over de Golfoorlog in 1991 hebben een grote verwantschap met enkele werken op deze tentoonstelling. Er rijden weer tanks door het beeld.

 

Jacqueline de Jong: Explosion 2

Jacqueline de Jong: Explosion 2

Geweld (moord, zelfmoord, dodelijke ongelukken) is, naast erotiek, een belangrijke rode draad in het werk van De Jong. Daarbij weet ze op een of andere manier toch een zekere “lichtheid” in de dodelijke ernst van haar onderwerpen te bewaren. Haar werken zijn eerder bizar, of tragikomisch dan gruwelijk. Altijd met een merkwaardig perspectief.

Ze reageert in haar werken vaak op de actualiteit van het heden, het nu. Maar het overstijgt het nu. Zoals de werken van Otto Dix, die de eerste Wereldoorlog meemaakte, hun kracht in het heden nog niet hebben verloren.

'Stormtroops_Advancing_Under_Gas',_etching_and_aquatint_by_Otto_Dix,_1924

Stormtroopers Advancing Under Gas, etching and aquatint by Otto Dix, 1924

Jacqueline de Jong (1939) is zelf een oorlogskind. Haar moeder vluchtte met haar naar Zwitserland om aan de nazi’s te ontkomen. Zij en haar moeder waren joods. De kans dat gas een einde aan hun leven zou maken was groot, maar dat wisten ze waarschijnlijk toen nog niet.

Haar ouders (Hans en Alice de Jong) gingen na de oorlog hedendaagse kunst verzamelen. Jacqueline groeide hierdoor op met onder andere Jackson Pollock, Diego Rivera, Wilfredo Lam, De Kooning en Karel Appel aan de muur. Deze macho kanonnen weerhielden haar er niet van toch ook kunstenaar te worden. Ze ging naar Parijs, leerde Asger Jorn kennen, hij introduceerde haar bij de gevestigde kunstenaars van dat moment. Ze was zelf een generatie jonger en voelde zich meer verwant aan de aanstormende kunstenaars zoals de Gruppe Spur die zich later  zou aansluiten bij de Situationisten.

In 1968 stond ze midden in de brandhaarden van de studenten opstand in Parijs. Vurig vocht ze mee in een poging de oude instituten omver te werpen. Alles behalve de volgzaamheid, waar de curatoren, allemaal vrouwen?,  van de Appel naar verwijzen.

Misschien is het een idee voor nieuwe curatoren bij De Appel om Jacqueline de Jong uit te nodigen voor een lezing. Dan kunnen ze hun vuur, en misschien ook urgentie, vergelijken.

  • Nagekomen bericht:, na een telefoongesprek met Jacqueline de Jong:  de curatoren zijn met Jacqueline de Jong gaan praten toen de tentoonstelling al helemaal klaar was. Wat haar opviel, tijdens dit gesprek: In die tentoonstelling is niets te zien van kunstenaars die bij de situationisten hebben gehoord. De reden die zij gaven was dat er alleen maar jonge kunstenaars te zien zouden zijn in de Appel. Maar………er hangt wel een werk van Marinus Boezem (1934)? Hij is vijf jaar ouder dan Jacqueline de Jong en heeft niets met de situationisten te maken. Hebben ze hun research wel goed gedaan?

DSC_2144

Mocht iemand verblijfplaatsen weten van werken van Jacqueline de Jong? Dan ben ik zeer geïnteresseerd in die informatie i.v.m. het samenstellen van een oeuvrecatalogus. estherschreuderwebsite@gmail.com

All photos on this site are not intended for any commercial purpose. I have tried to trace all the rules and rights of all images. As far as I know, these images can be used in this way. If you ar a copyright holder and would like a piece of your work removed or the creditline changed then please do not hesitate to contact me.

Gallery Suzanne Biederberg
1e Egelantiersdwarsstraat 1
1015 RW Amsterdam
Tel: +31 (0)20-6245455
Mob: +31 (0)6 24718171
email: biederberg@xs4all.nl
website: www.biederberg.com

Open Wednesday – Saturday 14:00 – 18:00
And by appointment

 

de Appel arts centre
Prins Hendrikkade 142
1011 AT Amsterdam 
T 020 6255651
info@deappel.nl

Openingstijden

Expositie
Maandag Gesloten
Dinsdag – zaterdag 12:00 – 20:00
Zondag 12:00 – 18:00

 

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s

%d bloggers like this: