• De verzamelaars van Slavernij verbeeld, en de verzamelaars van Cobra

Wat heeft de tentoonstelling Slavernij verbeeld met de tentoonstelling Cobra – My life te maken?

Veel meer dan je op het eerste oog zou denken. Dat begon me duidelijk te worden tijdens het diner in het Cobra museum ter ere van de verzamelaar Jens Olesen.

De privé collectie van Olesen is een van de grootste ter wereld en is niet eerder buiten Denemarken te zien geweest.  Om een idee te krijgen over de omvang van deze privé verzameling: Tijdens zijn speech vertelde Olesen: ‘ik heb ongeveer 3000 werken, maar kan er maar 1000 ophangen’.

Hij vertelde ook dat het verzamelen hem makkelijk was gemaakt omdat hij de kunst had kunnen afkijken bij zijn grote voorbeeld Karel Stuijvenberg. De man wiens Cobra collectie in 1988 in de Nieuwe kerk van Amsterdam te zien was geweest en wiens collectie in eerste instantie de basis vormde van het in 1993 geopende Cobra museum in Amstelveen.

Stuijvenberg was ook aanwezig tijdens het diner en liet de bewondering over zich heenkomen. Waarschijnlijk is hij het wel gewend.

Hij is voor meer Cobraverzamelaars een voorbeeld. Ook Wouter Schopman de eigenaar van het Ambassade Hotel in Amsterdam, noemt Stuijverberg  zijn inspirator en hij wilde op opening dan ook zijn ontmoeting met Stuijvenberg op de foto vastgelegd hebben. Voor hem begon het verzamelen na het zien van de Stuijvenberg tentoonstelling in de Nieuwe Kerk in Amsterdam in 1988.

Verzamelaars bewonderen en volgen andere verzamelaars. Daar is vast al iemand op gepromoveerd, vermoed ik.

Een paar uur eerder was een vergelijkbare sfeer rondom een ‘voorbeeldrverzamelaar’ te bespeuren bij de opening Slavernij verbeeld van de Universiteit van Amsterdam. Hier ging het om Kenneth Boumann: de grote verzamelaar op het gebied van boeken en prenten over het Caribische gebied. Kleinere verzamelaars wilden graag voorgesteld worden aan Boumann, vertelde Carl Haarnack die zelf Surinamica verzamelaar is en één van de samenstellers van de tentoonstelling,

Ivoren beeldje van een bevrijde slaaf met gebroken ketenen, door Kenneth Boumann ‘Sjorie’ (George) genoemd. Mogelijk gebruikt als knop op een wandelstok, vermoedelijk eerste helft negentiende eeuw. Collectie Boumann.

En misschien nog een belangrijkere gemeenschappelijke deler tussen deze twee zeer verschillende tentoonstellingen is: deze tentoonstellingen hadden niet gemaakt kunnen worden zonder deze verzamelaars.

Gezicht op Elmina. Willlem Troost (1812-1893). Elmina was de poort waardoor veel tot slaaf gemaakte Afrikanen naar de Nieuwe Wereld (en dus ook Suriname) werden vervoerd. Elmina ligt in het huidige Ghana. Toen heette het nog Goudkust, een lang vergeten Nederlandse kolonie. Privé collectie

Hun eigenwijze keuze en persoonlijke passie maakt dat zij vaak aankopen doen die in eerste instantie niet redelijk of museaal de beargumenteren zijn. Maar bij nader inzien, blijken juist dat  de belangrijke objecten te zijn die een tentoonstellingsmaker nodig heeft bij het herinterpreteren en herschrijven van de (kunst) geschiedenis. Andere werken worden dan belangrijk.

Jens Olesen heeft bijvoorbeeld meerdere werken van de Zuid-Afrikaanse Cobra kunstenaar Ernest Mancoba. Een kunstenaar die volstrekt verwaarloosd is door de Europese kunsthistorici en musea, maar die door de kunstenaars van Cobra wel wordt benoemd als één van hen.  En nu de Cobra geschiedenis voorzichtig herschreven wordt op dit gebied blijken Olesons aankopen opeens van belang voor musea.

2013-06-15 18.03.15 2013-06-15 18.03.30 2013-06-15 18.03.58

In dit geval kunnen de musea de werken wel laten zien in tentoonstellingen maar niet kopen. Olesen verkoopt zijn werken niet, benadrukte hij gisteren. Hij kocht ze omdat hij er verliefd op werd.

Vandaag was ik toevallig getuige van een nieuwe aankoop van Carl Haarnack. Zijn voorbeeld Kenneth Boumann heeft ook versie van deze afbeelding en die is nu op de tentoonstelling van Speciale collecties van de UVA te zien. Grote kans dat de vandaag aangekochte prent in de toekomst op een andere museale plek een rol zal vervullen binnen een ander verhaal van een curator/tentoonstellingsmaker. Ode aan de verzamelaar dus! Ook namens kunstenaars die door hen worden gezien.

Zie ook http://bukubooks.wordpress.com/2013/06/16/slavernijverbeeld/  De site van verzamelaar Carl Haarnack

Zie Ambassade Hotel site voor verzameling Wouter Schopman.

Comments are closed.

%d bloggers like this: