• De Oranjes en Zwart verbeeld: Stadhouder Willem V met ‘zijn’ Cupido en Sideron

 

               

Hendrik Pothoven, Haagse kermis met stadhouder Willem V en in zijn gevolg Cupido en Cedron

Detail: Hendrik Pothoven, Het Buitenhof tijdens de Haagse kermis gezien naar de Gevangenpoort, met de stadhouderlijke familie. In het gevolg Cupido en Sideron       

English < The House of Orange and Painted Black: Cupido en Cedron>

De Oranjes en zwart verbeeld 

Zoals velen inmiddels weten, door het prachtige boek De Zwarte met het witte hart van Arthur Japin, kreeg Koning Willem I in 1837 twee Afrikaanse prinsjes onder zijn hoede. Ze dienden als onderpand voor een handelsovereenkomst van de Nederlandse regering in Ghana.

Dat een Europese vorst Afrikaanse kinderen kreeg, was ook vóór 1800 niet ongebruikelijk. Al in het begin van de veertiende eeuw werden zwarte mensen, vaak kinderen, cadeau gegeven aan Noord-Europese vorsten door hun vrienden uit Zuid-Europa. Koning Jean le Bon (Frankrijk, 1319 –1364) kreeg in 1354 van de heerser van Aragon een zwarte man met de naam ‘Jean le Blanc’. Zijn zoon Jean le Duc du Berry ( 1340 –1416) kreeg in 1382 eenzelfde cadeau.

Over deze ‘cadeautjes’ is verder weinig bekend.

Maar over de twee zwarte jongens/mannen aan het hof van Willem V 1748 –1806  is meer te achterhalen. Aan de ene kant door de kunstwerken waarop ze voorkomen. En aan de andere kant door de documenten waarin ze genoemd worden of die ze zelf geschreven hebben.

Uitsnede handtekening Sideron 1792 voor site

collectie Koninklijke Verzamelingen

Het gaat hier om Willem Frederik Cupido en Guan Anthony Sideron, die hoogstwaarschijnlijk door de West Indische Compagnie (WIC) in de jaren zestig van de achttiende eeuw zijn gegeven aan de dan nog jonge stadhouder. De WIC gaf wel meer kinderen cadeau aan Europese vorstenhuizen.

Willem werd in 1768 als bestuurslid van de WIC ingezworen. Hij was voorbestemd om bewindvoerder van de WIC en de Verenigde Oostindische Compagnie (VOC) te worden. 

Willem V installatie WIC 1768 Fokke Simon

Willem V installatie WIC 1768 Fokke Simon collectie Rijksmuseum

Uit de documenten in de Koninklijke Verzamelingen is bekend dat Sideron rond 1756 geboren was op Curaçao en in 1763 op zevenjarige leeftijd aan het hof kwam. Cupido wordt voor het eerst in 1766 genoemd, hij blijkt van de kust van Guinea te komen.  De twee jeugdige ‘Moortjes’, zoals ze in de documenten van de Koninklijke Verzamelingen worden aangeduid, kregen een paar jaar opleidingen om daarna jaren dienst te doen bij de prins. Ze woonden onder andere in de Molenstraat, sliepen apart boven de stallen, kregen dansles en dienden samen met de pages, in hun jonge jaren, tot vermaak van Willem V. De pages waren de zonen van de adel die ook een opleiding aan het hof kregen. 

Isaac Lodewijk la Fargue van Nieuwland 1726 –1805 maakte in 1766 – 1770 aquarellen van de twee in hun bedienden kleding.

Cupido or Cedron by La FargueCupido or Cedron by La FargueOp al deze aquarellen zijn het duidelijk nog kinderen.

Ze komen op nog veel meer werken voor.

Pothoven tekende ongeveer in dezelfde tijd twee prachtige studies ten voeten uit van zwarte bedienden. De kans is groot dat dit ook Cupido en/of Sideron zijn. Charles Dumas identificeerde de jongens aan de hand van de kleding, als Cupido of Sideron.

Op de tekening is de mode voor zwart personeel te zien: de tulband.

Hendrik Pothoven Cupido of Cedron collectie Boymans van Beuningen

Hendrik Pothoven, Mogelijk Cupido of Sideron

Toen Willem in 1795 voor de patriotten met een klein deel van het hof naar Engeland moest vluchten, nam hij zijn twee zwarte kamerdienaren mee. Hij vertrouwde hen blijkbaar. Cupido vertrok later naar Oranienstein, het bezit van Willem V in het Duitse Dietz. Sideron bleef in Engeland bij Willem V tot ook hij rond 1802 naar het landgoed verhuisde. Cupido vroeg in 1802 in een brief om weer tot kamerdienaar te worden aangesteld en trouwde dat jaar met Catharina Löwe.

Het buitenhof tijdens de haagse kermis met Willem V, Cupido en Cedron door Hendrik Pothoven

De kermis op het buitenhof met Willem V en zijn gevolg. Hendrik Pothoven.

Hendrik Pothoven 1725 –1807 schilderde in 1781 Het buitenhof tijdens de Haagse kermis
gezien naar de Gevangenpoort
(zie detail boven). Aan een van de stalletjes staat Willem V met in zijn gevolg duidelijk de twee inmiddels volwassen zwarte mannen.

Esther Schreuder

Dit is een oude post uit 2011. Zie elders deze site voor recent onderzoek.

Zie ook nieuwe post

De herkomst van Sideron

De herkomst van Cupido

De nazaten van Cupido 1758-1863

De nazaten van Cupido 1758-2017: Hemmes, Van Beuningen, Van der Meer

Een eerste artikel over Cupido en Sideron verscheen in Een vorstelijke Archivaris. Opstellen voor Bernard Woelderink 2003 van de hand van Charlotte Eymael Titel: ,’De geschiedenis achter een aquarel. Het verhaal van ‘twee moortjes’. pp 124-128. Meer literatuur in de catalgous Black is beautiful Rubens tot Dumas

Er is een vervolg onderzoek gestart, met steun van de Gravin van Bylandt stichting, Mondriaan Stichting, Prins Bernard Cultuur fonds, Het Haags Historisch Museum en VSB fonds waarbij nieuwe gegevens boven water zijn gekomen.

Vanaf 20 september 2017 verkrijgbaar.

Cupido en Sideron Cover 30-8-2017

Trouw 23-9-2017:

Trouw 23-9-2017 Best besproken verkocht

https://www.haagshistorischmuseum.nl/tentoonstelling/afrikaanse-bedienden-aan-het-haagse-hof

estherschreuderwebsite@gmail.com

Comments are closed.

%d bloggers like this: