• Rembrandt Two Drummers – Twee trommelaars van Rembrandt

 

Rembrandt Drawing British Museum

Rembrandt Harmensz. van Rijn (1606 –1669)

Twee trommelaars 1638

Pen en krijt op papier, 22,9 x 17,1 cm British Museum, Londen

English below

Deze tekening is zo goed als zeker naar het leven gemaakt. Rembrandt maakte de schets waarschijnlijk tijdens de festiviteiten rondom het huwelijk van Johan Wolfert van Brederode (1599 –1655) en Louise Christina van Solms (1606 –1669) aan het Haagse hof in 1638.

Joan Wolffert van Brederode Johan Wolffert van Brederode collectie Rijksmuseum

Op de schets zijn twee indrukwekkende Afrikaanse paukenisten in volle actie op muildieren of ezels te zien. Ze slaan tegelijkertijd op de grote ronde ketelpauken. Het perspectief op de trommelaars is van onderaf. Rembrandt stond blijkbaar dichtbij, hij lijkt onder de indruk. Mogelijk is dat de reden dat hij deze schets, waarschijnlijk later, in zijn atelier verder heeft uitgewerkt met kleur.

Trommelaars en trompetters boezemen ontzag in en hoorden al vroeg bij Europese feesten, toernooien en optochten. Extra indrukwekkend was het als de trommels bespeeld werden door zwarte paukenisten, vonden ook de Arabieren al. Van hen hebben de Duitse Hohenstaufenkeizers dat gebruik in de twaalfde eeuw overgenomen.

Zo zijn in het Liber ad honorem Augusti 1195 –1197 Afrikaanse trompetters te zien bij de intocht van Hendrik VI van Hohenstaufen 1165 –1197 op Sicilië. Dit sloeg aan bij de andere machthebbers. Het hebben van zwarte paukenisten en trompetters in het gevolg werd een symbool van grote macht en hoge adel. Om er één of meer aan het hof te mogen ‘houden’ had men tot minstens de zeventiende eeuw keizerlijke toestemming nodig. Die werd niet zomaar gegeven.

Graaf Christiaan van Waldeck 1585 –1637 kreeg bijvoorbeeld rond 1630 het voorrecht van de Heilige Roomse Keizer Ferdinand II 1578 –1637 om een zwarte paukenist in zijn hofhouding op te nemen.

Rembrandt was waarschijnlijk niet zozeer onder de indruk van de Afrikanen zelf, die hij in Amsterdam ook kon zien,er woonde zelfs een groep naast hem, als wel van dit vorstelijke vertoon.Het is goed voorstelbaar dat Rembrandt verwachtte een scène als deze met twee trommelaars in een historiestuk te kunnen verwerken, maar een dergelijk schilderij is niet bekend.

Evenmin bekend is bij wie, van hoge adel, de twee trommelaars van Rembrandt horen. Ze zouden uit de entourage van de Winterkoning Frederik V van Palts 1596 –1632 en zijn vrouw Elizabeth Stuart (1596-1662) kunnen komen. Frederik van Palts had in 1616 bij een optocht ter ere van een doop in Württemberg een echte zwarte paukenist in zijn gevolg (zie onder voor een afbeelding het dit optreden). De Winterkoning zelf was inmiddels overleden, maar Frederiks zoon trad tijdens de festiviteiten in 1638 op als de Moor Almanzor.

Misschien voerden deze trommelaars zijn stoet aan? Paukenisten werden al heel jong opgeleid. Een van de twee kan in Württemberg jong zijn geweest, bijvoorbeeld 17, en in Den Haag 39.

Meer onderzoek is nodig Esther Schreuder

Literatuurverwijzingen In de catalogus Black is Beautiful Rubens tot Dumas (2008)

Recent is het boek van Nadine Akkerman: Correspondence of Elizabeth Stuart, Queen of Bohemia,Volume II verschenen bij Oxford University Press.

Repraesentatio der Furstlichen Aufzug und Ritterspil. Pauker Esias van Hulsen

Repraesentatio der Furstlichen Aufzug und Ritterspil. 1616 De ‘echte moor’ van Frederik V van Palts door Esaias van Hulsen binnenkort meer hofcultuur.

Esther Schreuder

Zie voor meer over dit onderwerp: o.a. posts cat Zwart verbeeld/Black is beautiful, pagina>> Black is beautiful, en >>Project dossier Black is beautiful << en Cupido en Cedron post

English

    Rembrandt Drawing British Museum

Rembrandt Harmensz. van Rijn (1606-1669)

Two drummers, 1638

Pen and chalk on paper, 22.9 x 17.1 cm British Museum, London

This sketch was almost certainly drawn from life. Rembrandt made it during the festivities which accompanied the wedding of Johan Wolfert van Brederode (1599-1655) and Louise Christina van Solms (1606-1669) at the Stadholder’s court in The Hague in 1638.

The sketch shows two imposing African drummers on mules or hinnies beating in unison on their large, round kettledrums. They are drawn from a low viewpoint which suggests that Rembrandt observed them from close at hand. He seems to have been impressed by the duo, which may be why he worked up this sketch in colour, probably later in his studio.

Drummers and trumpeters created a stir and were a regular feature of European celebrations, tournaments and processions.

Black drummers and trumpeters were even more impressive, as the Arabs had already noticed in the Middle Ages. During the twelfth century the German Hohenstaufen emperors adopted the use of black musicians from the Arabs: the Liber ad honorem Augusti (1195-1197), for example, show black trumpeters in the retinue of emperor Henry VI (1165-1197) on Sicily. The custom spread to other potentates and the retaining of black drummers and trumpeters became a symbol of great power and high nobility. Until at least the seventeenth century permission was required from the Holy Roman Emperor to ‘keep’ one or more black musicians at court. This permission was not given lightly.

Around 1630, for example, the Emperor Ferdinand II (1578-1637) granted Count Christiaan of Waldeck (1585-1637) the privilege of retaining a black drummer in his household. Rembrandt was probably less impressed by the Africans as people, for he could also see Africans in Amsterdam than he was by this aristocratic display.

Rembrandt made hundreds, if not thousands, of drawings. Some of these were compositional studies for paintings or etchings, others he used to record individual ideas or observations for possible incorporation in later works. It is quite conceivable that Rembrandt expected to be able to work a scene such as this, with two drummers, into a history painting, although no such picture is known.

There is no evidence to identify the retinue to which Rembrandt’s two drummers belonged, although they could have come from the entourage of the Winter King Frederik V of the Palatinate (1596-1632) and his wife Elizabeth Stuart (1596-1662), whose son performed at the 1638 wedding festivities as the Moor Almanzor.

An ‘authentic’ black drummer had already appeared in Frederik’s retinue during a procession to celebrate a baptism held in Württemberg in 1616 (see above picture). Since drummers were trained from an early age, this man could have been young, f.i. about 17 in Württemberg, and 39 in The Hague.

Elizabeth Stuart Gerard van Honthorst 1642

Elizabeth Stuart Gerard van Honthorst 1642

Frederik van Palts M van Mierevelt

Frederik van Palts M van Mierevelt

Esther Schreuder See for Literature and more: Black is Beautiful, Rubens to Dumas (2008)

recent publication on the Winter king and his family: Nadine Akkerman: Correspondence of Elizabeth Stuart, Queen of Bohemia,Volume II verschenen bij Oxford University Press

 

See more on Court culture < Cupido and Cedron Post >.

Esther Schreuder

See for more: posts category Black is beautiful, page <Black is beautiful,> and <Project dossier Black is beautiful >

Bovenstaand onderzoek is mogelijk gemaakt door een bijdrage van het de Mondriaan Stichting en het VSB fonds. Research made possible hrough funding from the Mondriaan Foundation, the VSB fund,

Comments are closed.